Wet natuurbescherming onderdeel Beschermde plantensoorten en diersoorten

De Wet natuurbescherming vervangt sinds 1 januari 2017 de Flora en Faunawet. Naast de Flora en Faunawet zijn ook de Natuurbeschermingswet en de Boswet in de Wet Natuurbescherming geïntegreerd. Hieronder vindt u informatie over het onderdeel soortenbescherming in relatie tot ruimtelijke initiatieven.

Heeft u bouwplannen of gaat u bijvoorbeeld een boom kappen dan moet rekening gehouden worden met aanwezige, op grond van de Wet natuurbescherming, beschermde planten- en diersoorten. Wanneer u in of om het huis, bedrijfspand of in de openbare ruimte aan het werk gaat dan moet u rekening houden met groeiplaatsen en holen of nesten van in het wild levende planten- en diersoorten. De Wet natuurbescherming verplicht u om zorgvuldig te handelen. Als u weet of vermoedt dat uw activiteiten gevolgen kunnen hebben voor beschermde flora en fauna moet u daarom voorzorgsmaatregelen nemen om die gevolgen zoveel mogelijk te voorkomen. Volgens de Wet natuurbescherming is het verboden om beschermde diersoorten te doden en om rust- of verblijfplaatsen van beschermde planten- en diersoorten opzettelijk te verstoren of te vernielen.

Bij welke werkzaamheden moet ik hiermee rekening houden?

  • (ver)bouwen van huis, schuur, bedrijfspand of overige gebouwen;
  • slopen van huis, schuur, bedrijfspand of overige gebouwen;
  • kappen van bomen (hieronder valt ook het verwijderen van takken uit bomen) en het verwijderen van struiken;
  • aanleggen van terras of inrit;
  • aanleggen of dempen van sloten, greppels, poelen en vijvers;
  • beheer van openbaar groen zoals bermen, oevers en plantsoenen.

Hierboven staan niet alle mogelijke activiteiten opgesomd maar wel de meest voorkomende activiteiten waarbij u rekening moet houden met beschermde planten- en diersoorten.

Meer informatie

Wilt u meer weten over de soorten beschermde planten en dieren kijk dan bij 'Bijzonderheden'. Wilt u weten hoe u een overtreding van de Wet natuurbescherming kunt voorkomen en wanneer u eventueel een ontheffing nodig heeft? Kijk dan bij 'Voorwaarden'.
Wilt u weten hoe u een ontheffing van de Wet natuurbescherming aanvraagt kijk dan bij 'Aanvragen'.

Als u voor het uitvoeren van werkzaamheden een ontheffing Wet natuurbescherming nodig hebt kunt u die op twee manieren aanvragen:

Aanvraag ontheffing Wet natuurbescherming als integraal onderdeel van de aanvraag omgevingsvergunning

De eerste en meest praktische manier is de ontheffingsaanvraag als integraal onderdeel van de  bij de gemeente aan te vragen omgevingsvergunning voor de activiteit(en) die u van plan bent uit te voeren. De gemeente vraagt dan aan het voor de Wet natuurbescherming bevoegde gezag (de provincie Overijssel) een ‘verklaring van geen bedenkingen’ af te geven. Een mogelijk nadeel van deze procedure is wel dat wanneer Provincie Overijssel weigert ‘een verklaring van geen bedenkingen’ af te geven de gemeente de omgevingsvergunning voor de overige aangevraagde activiteiten ook moet weigeren.

Aanvraag ontheffing Wet natuurbescherming zonder aanvraag omgevingsvergunning

Wanneer u niet het risico wilt lopen om geen omgevingsvergunning te krijgen voor de uit te voeren activiteiten kunt u ook besluiten voorafgaand aan het aanvragen van een omgevingsvergunning rechtstreeks bij de provincie Overijssel een aanvraag ontheffing Wet natuurbeschernming in te dienen. Wanneer u activiteiten wilt uitvoeren waarvoor geen omgevingsvergunning nodig is, zoals bij de meeste sloopactiviteiten of het kappen van niet kapvergunningplichtige bomen, moet u altijd rechtstreeks bij de provincie Overijssel een aanvraag ontheffing Wet natuurbescherming indienen.

Wet natuurbescherming toets bij aanvraag omgevingsvergunning

Als u een omgevingsvergunning aanvraagt en u heeft daarbij geen rekening gehouden met de Wet natuurbescherming of u heeft niet eerst een ontheffing Wet natuurbescherming aangevraagd bij de provincie Overijssel, dan moet u er rekening mee houden dat de gemeente uw aanvraag omgevingsvergunning altijd inhoudelijk moet toetsen aan de Wet natuurbescherming. De gemeente kan de omgevingsvergunning alleen verlenen als duidelijk is dat de Wet natuurbescherming de uitvoerbaarheid van de te vergunnen activiteiten niet in de weg staat. Dat betekent in de praktijk dat u bij de aanvraag omgevingsvergunning in sommige gevallen gevraagd wordt om een deskundig advies in te leveren. Hieruit moet blijken dat u bij de uitvoering van de werkzaamheden naar verwachting geen verbodsbepalingen uit de Wet natuurbescherming zult overtreden. Dat kan veelal door het tijdig treffen van passende verzachtende of preventieve maatregelen. De gemeente zal dan over het algemeen de uitvoering van de noodzakelijke maatregelen als voorwaarde aan de vergunning verbinden.

Wat kan ik doen om overtreding van verbodsbepalingen uit de Wet natuurbescherming te voorkomen?

Om bij de uitvoering van werkzaamheden zo zorgvuldig mogelijk te handelen en daarmee te voorkomen dat u verbodsbepalingen uit de Wet natuurbescherming overtreedt kunt u onder meer denken aan de volgende eenvoudig uit te voeren maatregelen:

  • voer geen mogelijk verstorende werkzaamheden uit tijdens het broedseizoen van vogels;
  • check voor aanvang van de werkzaamheden of er bewoonde nesten aanwezig zijn;
  • bij werkzaamheden aan de gevel of het dak: Kijk in de schemering of er vleermuizen uitvliegen.

Wanneer heb ik een ontheffing van de verbodsbepalingen uit de Wet natuurbescherming nodig?

U hebt een ontheffing Wet natuurbescherming nodig wanneer u door het treffen van maatregelen niet kunt voorkomen dat u één of meer verbodsbepalingen uit de Wet natuurbescherming zult overtreden. Voor sommige soorten is in de wet en/of in de provinciale omgevingsverordening een vrijstelling opgenomen, wat betekent dat u voor die soorten geen ontheffing nodig hebt. Nadere informatie over ontheffingen en vrijstellingen op grond van de Wet natuurbescherming kunt u vinden op de website van de provincie Overijssel.

Welke soorten zijn volgens de Wet natuurbescherming beschermd?

  • sommige soorten vaatplanten, onder andere orchideeën en varens;
  • alle van nature in Nederlands voorkomende soorten vogels: daarbij wordt onderscheid gemaakt in soorten die gedurende het gehele jaar van hun nest gebruik maken en overige, meer algemeen voorkomende soorten. Tot de eerste groep behoort vooral een aantal roofvogels en uilen maar ook de huismus en de gierzwaluw. Nesten van deze soorten zijn het hele jaar beschermd. Nesten van overige soorten zijn alleen gedurende het broedseizoen (globaal van half maart t/m half augustus) beschermd; diverse soorten zoogdieren, waaronder alle soorten vleermuizen, steenmarter, das, eekhoorn, ree, haas, vos, egel, konijn, bunzing, boommarter;
  • sommige soorten reptielen, amfibieën en vissen: onder andere gewone pad, kamsalamander, poelkikker, adder, ringslang en steur;
  • sommige soorten insecten (met name vlinders en libellen).: Deze komen doorgaans alleen voor in specifieke voor die soorten geschikte leefgebieden als hoogveen en heide.

Hoe kan ik weten of er in of rond mijn huis beschermde soorten aanwezig zijn?

Rondom elke woning en ieder bedrijfspand kunnen beschermde soorten voorkomen. Als u zekerheid wilt over de aanwezigheid van beschermde soorten dan adviseren wij u door een ter zake kundig persoon of bureau een ecologisch onderzoek te laten uitvoeren. Maar natuurlijk wordt er niet van u verwacht dat u bij de aanleg van elke oprit of de kap van elke boom een ecologisch onderzoek laat uitvoeren. Uw ogen en oren openhouden volstaat vaak.

Vliegroute

Ziet u bijvoorbeeld in de te kappen boom geregeld een specht naar binnen vliegen dan is kappen in ieder geval tijdens het broedseizoen verboden. Heeft de boom geen holtes of gaten en zitten er in de boom ook geen takkennesten dan is de kans op overtreding van de Wet natuurbescherming normaal gesproken gering. Uitzondering hierop is een boom die onderdeel uitmaakt van een groene lijnstructuur zoals een bomenrij of een houtwal. Het kappen van een boom in zo’n groene lijn kan tot gevolg hebben dat een vliegroute van vleermuizen wordt onderbroken. Vleermuizen oriënteren zich op structuren van bomen en struiken en kunnen bij het verwijderen van een boom uit zo’n structuur de oversteek naar de volgende boom niet meer maken, waardoor ze afgesneden worden van hun verblijfplaats of foerageergebied. In dat geval kan er sprake zijn van aantasting van de ‘functionele leefomgeving’ van vleermuizen en dat is een overtreding van de Wet natuurbescherming.
Ook voor het dempen van sloten of vijvers geldt in principe dat u op uw eigen waarneming kunt vertrouwen. Zitten er vissen of kikkers in de vijver of in de sloot dan mag u deze niet zonder meer dempen.

Vleermuizen

Bij sloop of reparaties van uw huis of bedrijfspand is het vaak wat lastiger te bepalen of dit invloed heeft op het leefgebied van beschermde soorten. Met name vleermuizen zijn vaak moeilijk waar te nemen maar maken wel gebruik van zowel woningen als bedrijfspanden. Als in een pand vleermuizen aanwezig zijn kan het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden aan het pand of het aanbrengen van spouwmuurisolatie er al voor zorgen dat u handelt in strijd met de Wet natuurbescherming. Vooral bij oudere gebouwen in of vlakbij parken, bossen en groenstroken is de kans groot dat vleermuizen daarvan gebruik maken. Wij adviseren u dan ook om bij gevel- of dakwerkzaamheden, zoals het aanbrengen van spouwmuurisolatie, het gebouw door een deskundige te laten onderzoeken op mogelijke aanwezigheid van vleermuizen. Bij goed onderhouden panden ‘ver van het groen’ is de kans op aanwezigheid van vleermuizen aanzienlijk kleiner.

Waar kan ik nadere informatie vinden over de Wet natuurbescherming en beschermde soorten?

Nadere informatie over de Wet natuurbescherming en beschermde planten- en diersoorten kunt u vinden op de website van de provincie Overijssel. Op de website van de provincie Overijssel kunt u ook het provinciaal beleid vinden waarin is uitgewerkt hoe de provincie in de praktijk gebruik maakt van zijn bevoegdheid als bevoegd gezag.

Kunt u niet vinden wat u zoekt of wilt u meer informatie, laat het ons weten via het contactformulier.

Wij zijn erg benieuwd naar uw ervaring met onze digitale dienstverlening. Geef ons uw mening.