Anders denken en doen met Expeditie Enschede

13 oktober 2016

Eerste verteltafels en leernetwerken een feit.

Expeditie Enschede geeft jongeren samen met hun familie, buurt, ervaringsdeskundigen, wijkcoaches en andere betrokkenen de kans vorm te geven aan hun dromen en wensen voor een goed leven in de buurt. Door samen te leren wat wel en niet werkt en hoe belemmeringen omgebogen kunnen worden naar kansen. De nieuwe werkwijze past daarmee bij de ambitie van transformatie en een inclusieve samenleving. We spreken expeditieleider en wijkcoach Juliëtte Fiselier over haar eerste ervaringen met verteltafels, leernetwerken en bijbehorende uitdagingen.

Wat houdt de werkwijze van de Expeditie precies in?

‘De eerste stap is het ophalen van ervaringen van jongeren en hun netwerk, oftewel: luisteren. Waar lopen ze tegenaan in hun dagelijkse leven? En wat helpt hen nou verder? We halen deze verhalen op via zogenaamde ‘verteltafels’. Dit is een van de manieren binnen grootschalig luisteren om mensen te laten vertellen over hun ervaringen. Om te bepalen met welke kwesties we aan de slag gaan, moeten we weten wat urgent is bij jongeren. Tegen welke belemmeringen lopen ze aan in de samenleving? Hoe kunnen we die oplossen en waar is de energie om iets aan te pakken? Rondom deze kwesties vormen we lerende netwerken, die bestaan uit jongeren, mensen uit de buurt en professionals. Samen onderzoeken we welke kleine experimenten we uit kunnen voeren. Vervolgens worden successen, ervaringen en leervragen van de verschillende leernetwerken bijeen gebracht in leerbijeenkomsten. Om elkaar te inspireren en volgende stappen te zetten.’

Wat zijn jullie eerste ervaringen met de verteltafels?

‘Wijkcoaches en jongerenwerkers hebben allereerst een training gevolgd om zelf verteltafels te organiseren. Al snel waren de eerste verteltafels een feit en hebben we de eerste 39 verhalen opgehaald. De reacties achteraf waren heel positief. Het is echt een mooie manier om samen met inwoners te verkennen waar opgaven liggen. En het voordeel van face to face contact: je kunt goed doorvragen voor verheldering en mensen direct enthousiast maken om deel te nemen aan het lerende netwerk. We zijn overigens ook bezig met de ontwikkeling van een online vertelpunt. Jongeren, jongerenwerkers en coaches denken hierin mee. Het eerste prototype is zo goed als klaar!’

Kun je een voorbeeld noemen van een kwestie die jullie hebben opgepakt?

‘Een eerste kwestie die we hebben opgepakt gaat om jongeren en vrijetijdsbesteding. Vanuit verhalen van jongeren, jongerenwerkers, ouders en wijkcoaches kwam naar voren dat jongeren met een diagnose (zoals autismeproblematiek) vaak worden aangemeld voor een voorziening die relatief veel geld kost. Plaatsing duurt vaak lang wegens wachtlijsten. Vanuit de inclusiegedachte (iedereen moet mee kunnen doen) en kostenoogpunt zijn we in een lerend netwerk andere mogelijkheden aan het onderzoeken. Niet denken in doelgroepen, maar iedereen mee laten doen. In reguliere voorzieningen (begeleiding bieden waar nodig), voorliggend en dus ook met minder kosten. En een andere kwestie waar we nu mee bezig zijn is er een vanuit de jonge moedergroep. Jonge vrouwen willen zichzelf kunnen ontwikkelen, zoals in opleiding en werk. Alleen het zorgen voor een jong kind en opvangmogelijkheden bieden onvoldoende antwoord.’

Welke uitdagingen zijn jullie tegen gekomen in deze nieuwe werkwijze?

‘De onderliggende vragen van de kwesties moeten we laten sluiten bij zowel het leven van jongeren als de belemmeringen van de samenleving. Dit blijkt iets wat nog oefening nodig heeft. Je maakt de vragen daardoor namelijk al snel te groot. Wijkteams zijn gewend om problemen binnen casuïstiek op te lossen. Binnen kwesties is het juist de kunst om niet meteen een voorgesorteerde oplossing te bieden, maar met elkaar te onderzoeken welke mogelijke oplossingen er zijn. En vanuit daar actief te gaan experimenteren.’

Een project als Expeditie Enschede vraagt om anders denken en doen. Wat is hiervoor nodig volgens jou?

‘Het is belangrijk dat we als wijkcoaches of jongerenwerkers tijd en ruimte krijgen om al doende met elkaar te leren. We willen namelijk een olievlekwerking bevorderen, waarin kennis en ervaringen worden gedeeld en nieuwe competenties worden ontwikkeld. Het anders denken en doen, vraagt gewoonweg tijd, dialoog en aandacht om wijkcoaches, jongeren, jongerenwerkers, gemeente en andere betrokkenen mee te nemen in de omslag.’