Reactie op beantwoording Kamervragen inzake juridische grondslag aanwijzing noodopvanglocaties december 2021

Foto van Hangar 18 op Vliegveld Twenthe
11 januari 2022

Op 10 januari 2022 heeft demissionair Staatssecretaris mevrouw Broekers-Knol Kamervragen over de aanwijzing aan gemeenten over de huisvesting van asielzoekers beantwoord. Daarin bevestigt de Staatssecretaris dat de aanwijzingen geen grondslag in de Nederlandse wet- en regelgeving hebben.

De term ‘aanwijzing’ is toegepast om de acute noodsituatie in de opvang en huisvesting van asielzoekers te benadrukken. Met de aanwijzing wilde het kabinet voorkomen dat Nederland zich niet zou kunnen houden aan het EU-recht, het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, het Vluchtelingenverdrag, de Opvangrichtlijn en andere internationale verdragen waaraan het zich verbonden heeft in relatie tot het opvangen en begeleiden van asielzoekers.

In het debat met de gemeenteraad van Enschede heeft burgemeester Bovens aangegeven de aanwijzing met gemengde gevoelens in ontvangst te hebben genomen en deze te beschouwen als een politiek bestuurlijke aanwijzing, tegen de achtergrond van een noodsituatie rondom de opvang van vluchtelingen. De aanwijzing werd beschouwd als een ultiem bestuurlijk drukmiddel om de gesignaleerde acute noodsituatie het hoofd te kunnen bieden. Juridisch verzet tegen de aanwijzing heeft de burgemeester mede hierom ontraden. Daarnaast is afgewogen dat het Rijk, ook bij het niet meewerken door de gemeente, altijd nog een ruimtelijk instrumentarium ter beschikking heeft om in plaats te treden van het college. Een dergelijke route zou de bestuurlijke verhoudingen tussen Rijk en gemeente onder onaanvaardbare druk gezet hebben.

Namens de gemeenteraad heeft burgemeester Bovens richting de Staatssecretaris aangegeven het toepassen van een ‘aanwijzing’ in de toekomst, en de manier waarop daar in het recente coalitieakkoord over wordt gesproken, niet zal bijdragen aan goede bestuurlijke verhoudingen. In plaats van het uitwerken van een adequate juridische grondslag voor dergelijke aanwijzingen dringt de burgemeester aan op overleg met gemeenten en de VNG om te komen tot een meer structurele oplossing voor de opvang van vluchtelingen. Daarmee kunnen onwenselijke situaties zoals deze op dit moment in Enschede en een viertal andere gemeenten spelen, worden voorkomen. Dat is niet alleen goed voor het vertrouwen in het stelsel van Nederlandse overheden, óók in het belang de asielzoekende vluchteling zelf.