Expeditie Enschede: lerend op weg naar een inclusieve samenleving

Hoe kun je samen met inwoners, de buurt en professionals werken aan een goed leven in de wijk?

Wijkteams Enschede geeft antwoord op deze vraag met het project Expeditie Enschede, waarbij jongeren samen met hun familie, buurt, ervaringsdeskundigen, wijkcoaches en andere betrokkenen vorm geven aan hun dromen en wensen voor een goed leven in de buurt. Door samen te leren wat wel en niet werkt en hoe belemmeringen omgebogen kunnen worden naar kansen. Hoe is Expeditie Enschede een voorbeeld van anders denken en doen? En hoe draagt het bij aan een samenleving waarin iedereen meedoet? We spreken met Marloes Veldhuizen, wijkcoach en reisleider Expeditie Enschede over het initiatief.

Van individu naar allemaal

Expeditie Enschede is ontwikkeld om te ontdekken hoe jongeren tussen 16 tot 26 jaar kunnen worden ondersteund om hun dromen, verlangens en wensen voor een goed leven in de buurt te realiseren. “Dat doen we door verhalen op te halen bij de jongeren zelf. Waar lopen ze tegenaan in hun dagelijkse leven? En wat helpt hen nou verder? Vervolgens bekijken we deze verhalen en filteren we er gemeenschappelijke kwesties uit. En voor deze kwesties willen we samen met de jongeren oplossingen bedenken waar meer jongeren baat bij hebben. Door experimenteren en vooral samen op te trekken. De expeditie doorbreekt daarmee het patroon van het individueel oppakken van vergelijkbare situaties of het ontwikkelen van aanbod voor een specifieke groep. We hoeven niet steeds opnieuw het wiel uit te vinden.”, aldus Marloes. 
Ontschotten en integraal, preventief en vooral duurzaam werken vraagt om het denken vanuit een doelgroep los te laten. “Om de expeditie een succes te laten zijn, kiezen we bewust niet alleen voor jongeren met een licht verstandelijke of bepaalde problematiek, maar richten we ons op alle jongeren in de wijk. Bovendien kunnen jongeren zo van elkaar leren.”

Anders denken en doen

Enschede maakt zich sterk voor de inclusieve samenleving: een samenleving waar iedereen optimaal aan kan deelnemen. Ongeacht achtergrond, talenten en beperkingen. Bij de wijkteams wordt er al twee jaar stapsgewijs richting gegeven aan deze visie. “We willen naar een samenleving waarbij we ons niet richten op de beperkingen van de persoon, maar op de mogelijkheden dichtbij mensen in de samenleving. De leefwereld van mensen staat centraal. Systemen, regels en voorzieningen zijn hierin ondersteunend. Dit vraagt om anders denken en doen. En dit is een heel proces. Ik zie nog veel voorbeelden van oud denken. Bij mezelf en om mij heen. Zo ken ik het verhaal van een man die tijdens dagbesteding de hele dag de vloer zat te vegen. Waarom zit hij in dagbesteding? Waarom niet in een gewone fabriek? Waarom hoort hij er niet gewoon bij?”

Ruimte voor experimenteren

Een inclusieve samenleving is er niet van de een op andere dag. Er is tijd en ruimte nodig voor vernieuwing. Volgens Marloes is dit een belangrijke voorwaarde voor succes. “Bij de expeditie hebben we ruimte nodig om actief te kunnen experimenteren. En die ruimte wordt ons van bovenaf gegeven. Een gemeente of een wijkteam kan net die stimulans zijn om een vernieuwend initiatief verder te brengen. Door te faciliteren in een proces, regels onder de loep te nemen of door de juiste mensen bij elkaar te brengen.”

Denk groot, begin klein

De Expeditie start in de stadsdelen West en Oost en de eerste momenten om verhalen te delen zijn inmiddels gepland. “De expeditie is een ontdekkingsreis die leidt naar vernieuwing. Het doel is helder, de weg daarnaartoe maken we met elkaar. We denken groot, maar beginnen klein. Elke kleine bijdrage kan het verschil maken!”