GroenBlauwe fietstocht

Enschede werkt al lange tijd aan het tegengaan van wateroverlast en aan klimaatadaptatie. Zo is in de jaren ‘70 van de vorige eeuw het grootste bergbezinkbassin van Nederland aangelegd. Met de wadi's in Ruwenbos (1993) en het waterplein in Roombeek (2006) liepen we voorop met innovatieve oplossingen. Een paar jaar geleden begonnen we met de aanleg van de Stadsbeek die nu bijna af is. In 2019 is de Oldenzaalsestraat geheel klimaatadaptief ingericht. De GroenBlauwe fietstocht leidt je langs al deze plekken. Daarnaast kom je langs wadi's, groene daken, beken, bronnen en nog veel meer bezienswaardigheden op het gebied van water en klimaatadaptatie. De fietstocht is gemaakt in samenwerking met 1Twente.  

Je kunt de route beginnen bij ieder punt 

De route is bijna 30 kilometer lang en kan ook prima in twee delen worden gefietst.
Deel 1: Van Roombeek tot Stadsbeek (punt 1 t/m punt 16)
Deel 2: Water in het Enschedse buitengebied (punt 16 t/m punt 29)

De route kun je openen in het Geoportaal of downloaden

Via deze link kun je de fietsroute openen in het Geoportaal van de Gemeente Enschede. 

  • Klik op de - om uit te zoomen en op de + om in te zoomen. 
  • Voor de legenda klik je op de drie horizontale streepjes in de rechter bovenhoek.
  •  Om je eigen locatie op de kaart aan te geven klik je in de linker bovenhoek op het onderste rode vierkant. 
    Plaats van je eigen locatie 

 

Via deze link kun je de fietsroute als .gpx bestand downloaden

Je kunt hem vervolgens inladen op je telefoon, smartwatch of GPS-apparaat. 

Route

Plattegrond van de waterfietstocht in Enschede

Bezienswaardigheden op de route

Als je informatie over de bezienswaarigheden wilt, klik dan op het blauwe bolletje. Je ziet dan een korte tekst en bij sommige punten ook een audiofragment. Bij sommige onderwerpen staat ook een link naar een video met nog meer achtergrondinformatie.
Je kunt ook de tekst hieronder lezen en de audiofragmenten beluisteren. 

1. Waterplein Stroinksbleek, Het Rozendaal

Op de Stroinksbleek werd in de negentiende eeuw textiel gebleekt in opdracht van Joan Stroink. Het textielverleden is nog te zien in de gebouwen van Tetem I en II en het Rozendaal. Nu is het een cultuurplein met daaraan de Museumfabriek en Tetem. Het water in deze bleek is onderdeel van de Roombeek.

2. Waterzuivering Roombeek, Hulsmaatstraat 5

In de wijk Roombeek wordt op elf plekken grondwater opgepompt om overlast tegen te gaan. Dat water wordt hier gezuiverd en afgevoerd via de Roombeek.

Luister verder...

3. Roombeek, Kruising Voortsweg – Bosuilstraat

Als je op dit kruispunt rechts de Bosuilstraat inkijkt, zie je de Roombeek lopen. In de straat links (Ankrot) ligt de beek ondergronds. Let op de strook blauwe tegels. Daar loopt ‘ie!

4. Vijver t Haantje, Kotkampweg

Een groene oase in de stad… Deze vijver is gegraven om klei te winnen en verzamelt nu water uit het regenwaterriool uit Stokhorst. De vijver wordt weleens het begin van de Roombeek genoemd. Dat klopt niet helemaal. De Roombeek ontspringt op de volgende locatie. Fiets maar even verder….

Luister verder...

5. Startpunt Roombeek

In deze vijver vind je wel een bron. Hier ontspringt de Roombeek echt.

Luister verder...

6. Winkelcentrum Miro, Gronausestraat 421

Winkelcentrum Miro heeft één van de grootste groene daken van Nederland. Dit dak houdt regenwater langer vast. Daardoor is er minder wateroverlast op straat wanneer het hard regent. Ook bespaart het dak energie. Op warme dagen zorgt het dak er namelijk voor dat het binnen koeler blijft. Airco’s slaan dan minder of korter aan. De zonnepanelen op het dak leveren stroom aan de supermarkt. Een echt duurzaam winkelcentrum!

Luister verder...

7. Slotzicht

Enschede ligt bovenop een stuwwal. Daardoor is er een hoogteverschil van wel 40 meter in de stad. Slotzicht ligt op 45 meter boven NAP en is het hoogste punt van Enschede. Het schijnt dat je vroeger vanaf hier het slot van Bad Bentheim kon zien. Vandaar de naam.

8. Ecopan, Kremersmaten

In deze wijk zijn bij elf woningen de betonnen dakpannen vervangen voor een Enschedese uitvinding: de Ecopan. Dit is een ‘dakpan’ met plantjes erin. We hebben onderzocht of we met deze uitvinding water kunnen opvangen en vasthouden. En of er minder wateroverlast zou zijn aan de Oldenzaalsestraat als alle schuine daken van de wijk Ecopannen zouden hebben. Dat bleek zo te zijn! Met de Ecopan kunnen ook schuine daken ingezet worden om regenwater op te vangen zodat dit niet in het riool terechtkomt. Daarnaast zorgen Ecopannen voor verkoeling, geluidsdemping en zijn ze goed voor insecten zoals bijen. Klink op deze link om meer te lezen over de Ecopan. 

Luister verder...

9. Watertoren, Hoog en Droog 28

De watertoren komt uit 1890 en is 40 meter hoog. Hij had een reservoir van 300.000 liter water. Sinds 2017 is de watertoren niet meer in gebruik. Links en rechts naast de watertoren liggen drinkwaterreservoirs die nog wel worden gebruikt. Het zijn buffers voor als er ineens heel veel drinkwater wordt verbruikt.

Luister verder...

10. Bergbezinkbassin, Wilhelminastraat 51

Onder deze parkeerplaats ligt een betonnen kelder om het teveel aan rioolwater tijdelijk op te slaan als het heel hard regent. De pomp staat in het huisje met de kroon. De kelder kan 5 miljoen liter water bergen.

Luister verder...

11. Waterberging, Oldenzaalsestraat

Dankzij de wadi's en enorme rioolbuizen onder de grond krijgt water hier de ruimte. Dit voorkomt dat de binnenstad onder water komt te staan als het erg hard regent. Door de nieuwe inrichting is de straat beter bestand tegen het weer van de toekomst en is de straat aantrekkelijker!

12. Vergroenen Delistraat

Bewoners wilden hun nieuwbouwwijkje zo groen mogelijk maken en deden in 2019 mee met de wedstrijd ‘Ontwerp de groenste straat van Overijssel’. Helaas wonnen ze niet, maar ze hebben nu wel een straat vol perkjes, geveltuinen en bomen. De jury gaf complimenten voor het aanpassen van de straat aan het weer van de toekomst. “Deze straat is een koele, groene oase tijdens een hittegolf en kan voldoende water opvangen tijdens een hoosbui,” aldus de jury. Wil jij ook jouw straat groener maken? Kijk dan eens op groenblauwenschede.nl/zogroen voor handige tips en advies.

Luister verder...

13. Cromhoffpark, Wethouder Beverstraat

Dit park is onderdeel van het nieuwe watersysteem de Zuiderval. De wijken in de omgeving, waaronder de nieuwbouwwijk Janninkkwartier, voeren hun water hierop af. Bij een hoosbui wordt het water in het park opgevangen en via de Utrechtlaan beetje bij beetje afgevoerd.

Luister verder...

 

Let op als je verder fietst en bij het Zweringbeekpark aankomt. Hier kun je kiezen: met de fiets aan de hand door het park heen lopen (paarse lijn) of doorfietsen over de weg langs het park.

 

14. Zweringbeekpark

Ooit was dit een lelijk, braakliggend terrein van 1,8 kilometer lang tussen de woonwijk Ruwenbos en de A35. Dit werd omgetoverd tot een prachtig park met veel ruimte voor planten en water. In dit gebied wordt regenwater uit de aanliggende wijken vastgehouden en deels via de Zweringbeek afgevoerd. Het is hier heerlijk fietsen, wandelen, vissen en ontspannen.

Luister verder...

15. Wadi's Ruwenbos, Mastbos

In de wijk Ruwenbos liggen de eerste wadi's van Nederland. Deze slimme watervoorziening is hier ontwikkeld en voor het eerst toegepast. Inmiddels liggen er 200 wadi’s in de stad en duizenden in de rest van de wereld. De dakgoten en woonstraten uit de buurt voeren hun water af naar de wadi. Hier wordt het water opgevangen. Zo hoeft regenwater niet in het riool terecht te komen. Dat verkleint het risico op overlast. Ook kan de wadi grondwater afvoeren wanneer de grondwaterstand heel hoog staat. Wanneer de stand van het grondwater heel laag is, vult de wadi deze aan door regenwater in de bodem te laten zakken.

Luister verder...

16. Project Stadsbeek, kruising Elferinksweg en B.W. ter Kuilestraat

Het project Stadsbeek pakt de wateroverlast in de wijken Pathmos en Stadsveld aan. Al het regenwater dat in deze wijken valt, wordt door de Stadsbeek afgevoerd. In een aantal straten zijn drainagebuizen aangelegd. Deze voeren het teveel aan grondwater af naar de Stadsbeek. Als je kijkt naar de huizen in de Elferinksweg zie je dat veel regenpijpen hun water afvoeren via de tuin. Het water zakt in de grond en komt niet in het riool terecht. Als het heel hard regent, stroomt het water naar de Stadsbeek.

17. Pinkeltjesplein, Lindestraat

Hier stond kleuterschool Pinkeltje. Nu stroomt er de Stadsbeek door een groen waterspeelplein. Op het Pinkeltjesplein zijn bergingsplekken voor regenwater aangelegd. Als het extreem hard regent, wordt het water hier tijdelijk opgevangen. Dit speelplein is gedeeltelijk door de Europese Catch-subsidie betaald, als voorbeeldproject voor andere steden. Met slimme waterwerken hou je een stad niet alleen droog, je maakt hem ook koeler en mooier!

Luister verder...

18. Stadsbeek, Rembrandtlaan

Tussen deze flats zijn zes prachtige binnentuinen aangelegd. Samen met de gemeente ontworpen de bewoners hun tuinen. Ze combineerden de opvang van regenwater met hun wensen voor betere parkeerplaatsen voor fiets en auto en een aantrekkelijkere tuin. Zo geeft het project Stadsbeek niet alleen ruimte aan water, maar zorgt het ook voor meer groen en maakt het de buurt gezond en aantrekkelijk om in te leven. 

Luister verder...

19. Bergbezinkbassin, Bruggertstraat

Enschede heeft 21 ondergrondse waterbergingen. Deze kunnen in totaal 54.211.000 liter water opvangen. Eén van de grootste bassins bevindt zich hier onder het grasveld. Nieuwsgierig hoe dit indrukwekkende bouwwerk er vanbinnen uitziet? Bekijk deze video van 1Twente. Pascal Boers, technisch medewerker van de gemeente Enschede, neemt je mee onder de grond.

20. Landgoed Christinalust

Christinalust ligt in het buurtschap Twekkelo. Hier zie je veel beekdalen en landgoederen uit de tijd van de textielindustrie, zoals landgoed Christinalust. Op dit landgoed wil men de natuur terugbrengen in originele staat. De rechtgetrokken Twekkelerbeek gaat bijvoorbeeld weer kronkelen en krijgt natuurlijke oevers. De oorspronkelijke zandrug uit de ijstijd wordt hersteld. Ook komt er een betere verdeling tussen natte en droge gebieden. Dat trekt dieren en planten aan.

21. Twentekanaal 

Het Twentekanaal loopt van Enschede naar Eefde en heeft een zijtak naar Almelo. Het kanaal wordt gebruikt voor het vervoer van zand, grind, zout, veevoer en containers. Maar het is ook belangrijk voor de afvoer van water uit de stad. Meerdere bestaande en nog aan te leggen beken voeren hun water af op het kanaal. Ook speelt het Twentekanaal een rol in het op peil houden van grondwater in het buitengebied van Enschede.

22. Kristalbad, Elsbeekweg

Het Kristalbad is een natuurlijke waterzuivering, waar de kwaliteit van het water van de rioolzuivering wordt verbeterd. Het kan 187 miljoen liter water opvangen. Dat is belangrijk want dit voorkomt dat water vanaf de stuwwal te snel van Enschede naar Hengelo stroomt. Ook is het Kristalbad een belangrijke natuurverbinding. Deze video vertelt je meer over het Kristalbad.

Luister verder...

23. Rioolwaterzuivering, Lonnekerbrugstraat 175

Deze rioolwaterzuivering zuivert 12 miljoen liter afvalwater per uur. Hij werd gebouwd naar aanleiding van een klacht van de Baron van Twickel in 1902. Dankzij inwoners en industrie waren de beken in Enschede veranderd in open riolen. De baron had er genoeg van dat het Enschedese vieze afvalwater over zijn landgoed stroomde. De rechtbank gaf hem gelijk en Enschede moest haar water gaan zuiveren. Eerst aan de Bruggertstraat en vanaf 1951 hier aan de Lonnekerbrugstraat. Het hoofdgebouw en de werkplaats zijn in 1941 gebouwd en hebben de status van monument. De architectuur van de gebouwen is kenmerkend voor de jaren ’30 en de vroege oorlogsjaren. 

Luister verder...

24. Bergbezinkbassin Bruggenmors, Thermen 14

Dit is de oudste waterbergingsbak van Enschede (1969). Wanneer het erg hard regent, kan de rioolwaterzuivering Enschede West niet al het water verwerken. Het rioolwater wordt dan afgevoerd naar dit bergbezinkbassin. Deze bak vangt wel vijf miljoen liter vuil water tijdelijk op totdat er bij de zuivering ‘weer plek is’. De viezigheid bezinkt op de bodem (vandaar de naam bergbezinkbassin). Na de bui wordt dat weer los gespoeld, afgevoerd naar de waterzuivering en daar alsnog gezuiverd. De bak heeft een open bovenkant, zodat je kunt zien hoe hij werkt. Op de wand staat een watergedicht van stadsdichter Jos Eertink.

25. Campus Universiteit Twente

Het meeste regenwater op de campus gaat naar vijvers en kelders en wordt hergebruikt. Voor besproeiing van de sportvelden, om het toilet door te spoelen en om onderzoeksapparatuur te koelen. Dit water wordt in helofytenfilters (grind met planten) gezuiverd.

Luister verder...

26. Boerderij N Tuut’n – bleekvelden, Van Heeksbleeklaan 25 

Naast de traditionele vakboerderij ’n Tuut’n liggen de bleekvelden van Van Heek. Ze zijn nog in originele staat. Op het informatiebord lees je hoe het bleken ging.

Luister verder...

27. Verlagingen in het weiland

Als het nou zó hard regent dat de waterberging aan de Roessinghsbleekweg (zie punt 28) te klein is voor al het water, dan loopt de waterberging over. Het water komt uit een klep op de hoek Roessingsbleekweg en Maatmanweg en stroomt naar deze twee verlagingen in weilanden. Ze zijn in 2021 speciaal daarvoor gegraven. Deze weilanden vangen ook het water op dat bij zware regen uit de rioolputten van de Roessinghsbleekweg komt. Ter hoogte van de Maatmanweg is de Roessinghsbleekweg wat lager gelegd, zodat het water beter naar de Maatmanweg afstroomt. Zo voorkomen we zoveel mogelijk de wateroverlast bij de woningen aan de Roessinghsbleekweg.

28. Waterberging, Roessinghbleekweg 115

Altijd al willen weten wat er onder die deksels in het grasveld schuilt? Hier ligt de grootste waterberging van Nederland voor 15 miljoen liter rioolwater. Deze is in 1973 gemaakt om zoveel mogelijk te voorkomen dat het rioolwater overloopt naar de Roombeek tijdens zware regenbuien. De Roombeek kon namelijk al dat water niet aan en overstroomde vaak. Tegenwoordig wordt het rioolwater tijdelijk opgevangen in de waterberging en na de bui afgevoerd naar de riolering. Meer weten? Kijk op De overtreffende trap van waterberging zit aan Roessinghsbleekweg - 1Twente

Luister verder...

29. Waterspeelplek Van Heekpark, Walhofstraat

Het Van Heekpark is een rijksmonument. Het park heeft plek voor rustzoekers en gedeelten voor sport en spel. De nieuwe Roombeek slingert door het park. Aan de rand ligt een waterspeelplek voor kinderen.

Luister verder...

Dit was het laatste punt van de fietsroute. Meer weten over water in Enschede? Volg ons laatste nieuws op LinkedIn via #duurzaam053 en kijk eens op www.groenblauwenschede.nl. Daar lees je hoe de stad zich voorbereidt op zware regenbuien, hittegolven en perioden van droogte. Ook vind je er veel praktische tips over hoe jij jouw huis en tuin kunt aanpassen.