Enschede wekt op

Delegatie uit Enschede doet in Saerbeck inspiratie op

Een van de speerpunten in het Actieplan Duurzaamheid is energie. Doelstelling is dat in 2030 minimaal 12% van het totale energieverbruik in Enschede bestaat uit zogenaamde ‘hernieuwbare energie’. In september gaat de campagne ‘Enschede wekt op’ van start: Een participatief proces dat uitmondt in de aanwijzing van locaties voor de productie van zonne- en windenergie in Enschede. Ter voorbereiding daarop bezocht wethouder Duurzaamheid Eelco Eerenberg met een delegatie uit Enschede die bestond uit vertegenwoordigers van lokale energie initiatieven, bedrijven, natuur- en milieuorganisaties en raadsleden en ambtenaren Saerbeck, een voorbeeldgemeente op dit terrein.

Waarom ‘Enschede wekt op’?

Wethouder Eerenberg noemde in zijn inleiding drie redenen voor ‘Enschede wekt op’:

  1. een idealistische – we zijn met zijn allen verantwoordelijk voor de aarde (daarbij gaat het niet om opwarming van de aarde en de afspraken die daarover zijn gemaakt bij de klimaattop in Parijs, maar ook om de problemen bij de gaswinning in eigen land)
  2. een economische (het geld dat we besteden aan elektriciteit en gas gaat naar nationaal en internationaal opererende bedrijven en verdwijnt daarmee uit de regio. Dit geld zouden we ook kunnen gebruiken voor het verduurzamen van onze woningen, waardoor de woonlasten beheersbaar blijven. Of voor het opwekken van onze eigen energie, waardoor de opbrengsten ten goede komen aan de eigen gemeenschap).
  3. het ondersteunen van initiatieven vanuit de Enschedese samenleving, van bewoners en van bedrijven . Vertegenwoordiigers van een aantal van die initiatieven waren uitgenodigd voor deze inspiratiereis. De wethouder maakte bekend dat net aan Twence vergunning was verleend voor een  zonnepark van 4 hectare dat samen met een bewonerscollectief wordt gerealiseerd en dat er gesprekken lopen over een park van nog eens 20 hectare.

Saerbeck als internationaal voorbeeld

Saerbeck  is een dorp met 7200 inwoners in Kreis Steinfurt, ongeveer 75 km ten oosten van Enschede. De gemeenten heeft in 2008 de keuze gemaakt heeft om in 2030 duurzaam te zijn en is uitgegroeid tot een internationale voorbeeldgemeente die al veel internationale prijzen heeft gewonnen.  En bezoekers trekt uit de hele wereld.

Op basis van het plan dat ze gemaakt hebben, het Klimaschutz- und Klimaanpassungskonzept (KKK), is Saerbeck in 2009 uitgeroepen tot Klimakommune der Zukunft van de deelstaat Nordrhein Westfalen. Dat was een enorme opsteker, ook financieel. Het plan bestond uit maar liefst 150 maatregelen en is gepresenteerd als een routekaart naar de toekomst. Centraal in de aanpak staat de betrokkenheid van de inwoners.

Bewonersparticipatie centraal

Al in 2013 is Saerbeck er in geslaagd (veel) meer energie op eigen grondgebied op te wekken dan wordt verbruikt. De grootste bijdrage er in levert het Bio-Energiepark dat gebouwd is op een  90 hectare groot voormalig munitiedepot van het Duitse leger. De gemeente heeft dat terrein gekocht. Diverse investeerders in binnen- en buitenland waren geïnteresseerd maar het gemeentebestuur stelde als voorwaarde dat de inwoners en bedrijven uit Saerbeck een meerderheidsbelang zouden krijgen. Dat was voor die investeerders niet interessant met als gevolg dat bv. de 7 windmolens op het park allemaal een andere eigenaar hebben. Eentje is er handen van  een lokale burgercoöperatie, die ook eigenaar is van de 24.000 zonnepanelen op het park. 400 inwoners van Saerbeck participeren daarin en hebben bedragen ingelegd van 1000 tot 20.000 euro. Particulieren en bedrijven die grotere bedragen wilden investeren hebben drie andere windmolens gefinancierd. En de gemeente zelf heeft er – na stevige discussies in de gemeenteraad – zelf ook eentje gefinancierd. Sinds 2012 is de gemeente zelfs eigenaar van het stroomnet in Saerbeck. Op het bio-energiepark zijn overigens ook twee bio-gas installaties en composteerinstallatie met droge vergisting te vinden. En een laboratorium van de universiteit van Münster en sinds kort ook een buitenschools opleidingscentrum.

Belangrijke rol voor onderwijs

Opvallend is overigens dat de opbrengst van de zonnepanelen in het dorp zelf nog groter is dan die van het park. Een tweede hoofdproject is namelijk het stimuleren van zonne-energie bij particulieren en bedrijven. Scholieren hebben hier een belangrijke rol in gespeeld. Dat doen ze ook bij het energie-belevingsroute die het dorp is aangelegd. Die route begint bij de warmtecentrale midden in het dorp, die via een warmtenet alle gemeenschappelijke gebouwen in het dorp van warmte voorziet. Zoals het gemeentehuis, de school en het sportcentrum. Langs de route is bij verschillende informatiepunten te zien hoe het onderwijs betrokken is bij de klimaatdoelstelling en hoe zij bezig zijn met bewustwording.  Klik hier voor meer informatie

Wat betekent dit voor Enschede?

Als voorproefje op de gemeentebrede discussies die de komende maanden gevoerd gaan worden is aan het eind van de dag opgehaald wat de aanwezigen belangrijk vonden in het traject van de komende maanden, welke rol zij verschillende partijen geven en welke stappen zij de komende tijd belangrijk vinden.  De groep ging uiteen in tweeën: een groep die brainstormde over het traject voor wind en een groep die brainstormde over zon. Aantal punten dat genoemd werd:

  • Leg goed uit waarom wind- en zonne-energie nodig zijn en wat het oplevert
  • Investeer veel in draagvlak rond windenergie en doe dat samen
  • Communicatie en transparantie zijn erg belangrijk bij de zoektocht naar geschikte locaties
  • Laat bewoners participeren in windenergie projecten (delen in opgewekte energie en winst)
  • Goede verhouding tussen nimby (not in my backyard) en algemeen belang
  • Laat (ook) de jongeren (scholieren) meedenken
  • Stimuleer vooral de initiatieven van bewoners en bedrijven en verbindt die waar mogelijk Maak gebruik van ambassadeurs/ aanjagers / sleutelfiguren

Vragen, ideeën?

Mail naar duurzaam053@enschede.nl
Bekijk hier de brief aan de gemeenteraad over ‘Enschede wekt op