Nieuwjaarstoespraak burgemeester Van Veldhuizen

Tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst op dinsdag 5 januari hield burgemeester Van Veldhuizen zijn eerste nieuwjaarstoespraak voor de gemeente Enschede. Ook reikte hij 8 Enschede-spelden uit aan mensen vanwege hun speciale verrichtingen voor de stad.

Toespraak

Iedereen al het goede voor 2016! Dat het meer mag worden dan het beste dat u er van verwacht en dat uw bijdrage daaraan groot mag en kan zijn. Ik zie al veel bekende gezichten. De recepties van de stadsdelen zetten zich hier voort in de Burgerzaal. Het is een beetje "Komt allen te samen” in 2016. Ik heet u dan ook namens het gemeentebestuur allemaal hartelijk welkom. 

Ik hoopte op een rustige jaarwisseling. In zeker zin was dat ook zo. De oudejaarsnacht paste in het normale patroon. Ongetwijfeld heeft u elkaar bij de twaalfde klokslag het allerbeste toegewenst. Die wensen gingen voor te veel mensen onmiddellijk in rook op. Is het normaal wanneer er talloze zaken zoals auto's en woningen in de fik vliegen, door vuurwerk mensen afgesloten raken van water, er gasexplosies dreigen, hulpverleners bedreigd worden en kinderen - soms jonger dan 5 - oog en brandletsel door vuurwerk oplopen? Ook wij in Enschede komen niet om de vraag heen hoe wij verder willen met vuurwerk. Dat onderwerp staat voor mij voor in 2016 op de te herformuleren Veiligheidsagenda en daar laat ik het  nu ook verder bij. We komen er samen op terug.

Het is over 5 dagen 100 dagen geleden dat ik uw burgemeester werd. Ik zou daar al een klein boek over kunnen schrijven. U moet het doen met een toespraak van 20 minuten. Ik kijk even om en dan vooruit.

Zelden werd een burgemeester door zijn nieuwe thuis – want dat is het! -  zo grondig ingewerkt. De stad wachtte niet. Het was “onmeunig” druk, een spoedcursus in drie bedrijven: “gewoon” burgemeester zijn, kennismaken met alles en iedereen en de niet geplande Grote Zaken, die het inwerkprogramma op zijn kop zetten: de verwachte komst van asielzoekers, de toekomst van FC Twente, de zorgen om het Orkest van het Oosten, het dreigende vertrek van de Rechtbank naar Zwolle en de Stichting Leerplan Ontwikkeling  die naar Utrecht lonkte.

Ik dacht inderdaad even, zoals het in de kop van de huis aan huis Enschede stond: “ik kom en veel gaat”. Aangekomen ben ik: maar liefst vijf kilo. Een gewichtig man. Voor wat betreft "veel gaat" heb ik gelukkig buiten de bestuurlijke kracht gerekend. Uiteindelijk  vertrekt  er van de genoemde instellingen en instanties niets. Alles blijft, zonder dat het echter een rustig en vanzelfsprekend bezit is. Dat weten we maar al te goed.

Onze eerste zorg is daarbij het Orkest van het Oosten. Morgen besluit Provinciale Staten over haar toekomst. Enschede neemt ook daar haar verantwoordelijkheid. Het college zal de Raad voorstellen voor een relevant bedrag garant te staan. Het zal geen bedrag met 6 nullen zijn.

Er is er ook het nodige bijgekomen. De economie zit heel pril in de lift. Dat zien we bij de uitstroom vanuit de bijstand naar echt werk. En we verkochten in 2015 in die hele grote Van Heek garage 12% meer parkeeruren dan begroot. Een mooie eerste zwaluw vliegt over 2016 en wie weet wat bijvoorbeeld het nieuwe MST, het Koningsplein, Van der Valk, de verdere ontwikkeling van het Kennispark op de campus van de meest ondernemende universiteit van Nederland, een gerenoveerd politiebureau en andere investeringen in 2016 nog aan de stad toe zullen voegen. Voor de V&D, sinds 1939 een prominente bewoner van onze stad, hopen we op een doorstart. Men is optimistisch.

Ik ben dus onder de indruk geraakt van onze Twentse vechtersmentaliteit. En de naam van onze Provincie mag daarbij zeker  in positieve zin genoemd worden. Haar rol was boven mijn verwachting. Goed bestuur, zo blijkt weer eens, doet er toe. Je vindt "goed bestuur" terug in alle indicatoren die de kwaliteit van een land en een stad meten.

Goed bestuur kan niet zonder goede ondersteuning. Er is door velen buitengewoon hard, goed en loyaal bij nacht en ontij gewerkt. Wij delen als stadsbestuur de “eer” van onze stad met onze ambtenaren en zijn een team.  Onze organisatie heeft veel potentie, ondanks de voortdurende cascade aan bezuinigingen (100 miljoen structureel in de afgelopen 10 jaar en 10% minder personeel) en stelselwijzigingen (jeugd, zorg, werk), die in 2015 in een ongekend tempo meer taken naar de gemeente brengen. Grote rampen zijn daarbij uitgebleven. In 2016 zal zeker nog wel een paar keer gevallen en weer opgestaan moeten worden. Van nieuwe stevige bezuinigingen zijn we nog niet af. De gemeente geniet nu eenmaal als allerlaatste van economische herstel en daarmee helaas ook de grote groepen kwetsbare mensen die juist zo afhankelijk van die gemeente zijn. We blijven dan ook richting Den Haag knokken voor een rechtvaardiger verdeling van de middelen uit het Gemeentefonds die recht doet aan onze bijzondere positie en de vicieuze cirkel van te weinig geld en te veel armoede doorbreekt. En als er een kans van slagen is - en dat zou best eens kunnen - doen we dat niet alleen langs politieke maar ook langs juridische weg.

Ik wil mij – en ik citeer nu ter herinnering vrij uit de eigen installatietoespraak -  sterk maken voor een: “ Enschede dat niet lijdt met een lange maar  met een korte ei. Een rechtvaardige, gezonde, duurzame en open stad, die niet aarzelt op allerlei gebied een pionier te zijn , dat geduldig volhoudt en zelfbewust uitdraagt. De Twentse Taart – ons regionaal bruto product - moet groter en we wachten daarbij niet altijd tot het laatste schaap de dam over is. De tijd is kort.” 

Elementen van die missie heeft u al gehoord in mijn terugblik. Maar wat zouden we vanuit datzelfde perspectief achter mogen laten in 2015 en wat zouden we mee moeten nemen naar 2016? Ik neem   Twente en de asielzoekers als twee heel verschillende voorbeelden.

Eerst Twente. Het mooie vind ik dat Twentse tradities levend zijn en zich echt vernieuwen. Wie heeft een Oale Roop van de Alpha Toren, wie heeft een Mirreweenter Vertealsel, wie heeft een Twentse Ambassade, wie loopt er met een eigen goastok naar zijn buur of verre vriend, wie heeft er zo’n mooie film over de Oale Markt? En wie heeft Herman Finkers, die ons met een zwart half propeller strikje, - eine Fliege ook nog in het Duits - de hele oudejaarsavond subtiel herinnert aan een discussie die al een zachte landing heeft gemaakt?  Tamelijk briljant! Enfin, graag weer veel nieuwe oude Twentse verhalen in 2016!

Netwerken en Naoberschap zit Twente in de genen. Ik ben onder de indruk van wat we samen doen om de Twentse Taart daadwerkelijk groter te maken. Nergens in Nederland werd er – voor zover ik heb kunnen nagaan - per inwoner door overheid, onderwijs en ondernemingen in de afgelopen jaren meer geïnvesteerd om talent aan te trekken, te ontwikkelen en vast te houden. In 2016 zullen we met de voor stemmen van alle (unaniem) 14 Twentse gemeenten moeten komen tot een nieuwe Agenda van Twente en het geld daarvoor. Dat dat noodzakelijk is voor de welvaart in onze regio moge duidelijk zijn. En dat kunnen we alleen samen bereiken over de grenzen van de gemeenten, over de grenzen van overheid, onderwijs, onderzoek en ondernemers en over de grens tussen Nederland en Duitsland. Als Enschede moeten we in 2016 ons ‘’Naobuurschap’’ nadrukkelijk met Gronau versterken. Het is de ‘’vierde stad van Twente’’ en we zitten letterlijk aan elkaar vast.

Ik geloof ook wel dat iedereen zich de noodzaak tot ontgrenzing realiseert en ik zie met instemming hoe iedereen zijn best doet om bestuurlijke versnippering tegen te gaan. 2016 is wel een test. Wanneer het lukt als Twente om over de eigen schaduw heen te springen, dan hebben we deze versnippering in 2015 achtergelaten en het Twentse algemene belang naar 2016 meegenomen en vooropgesteld.

Ik kom bij het tweede punt. Europa ontving in 2015 1,5  miljoen asielzoekers. In Nederland hebben 54 000 vluchtelingen en asielaanvraag ingediend en zitten er sinds december vorig jaar ruim 48.000 in de opvang. Twente heeft ongeveer 1200 asielzoekers opgevangen. Dit jaar zal onze stad de eerste asielzoekers ontvangen. Het publieke gesprek was en is daarover buitengewoon heftig, waarbij geweld of de dreiging daarmee, geen zeldzaamheid is. De angst kreeg met woorden van onze Koning inderdaad te vaak "de teugels in handen". Religies werden door extremisten gekaapt en daarna verkettert. De goeden hebben onder de slechte geleden. De daaruit geboren angst die iedereen verdacht maakt en zich al te makkelijk tot haat verdicht, moeten we in 2015 achterlaten.  Een grensstad die op basis van zulke verdachtmakingen de grens zou sluiten, zet zichzelf tegen de muur. Wij zijn een stad van grensgangers, ondernemers, werkzoekenden en vluchtelingen, die hier hun leven vaak opnieuw begonnen. Al eeuwen. Het is nooit anders geweest. We blijven wat mij betreft in 2016 dan ook een beetje nuchter en rustig. Dat kunnen we. Wij ontvingen daags na Parijs “gewoon”, de bisschop van Myra,  Sinterklaas. En zo hoort het. We lieten ons niet door terrorisme intimideren. Die burgermoed is goud waard.

Ik mocht – dankzij het goede initiatief van Tubantia – met asielzoekers eten. Ik sprak en spreek met de tegenstanders. Dat was en is goed. Niets kan op tegen een gesprek waarbij je elkaar in de ogen  kijkt en de tijd neemt. Dat is oneindig veel waardevoller dan de zoveelste anonieme digitale fittie of een “inschreeuwavond”, waar enkel stellingen voor de Bühne worden betrokken en van een echt gesprek geen sprake is. 

Wat ik in die kleine gesprekken heb gezien is dat wij allemaal dezelfde angst en zorg delen. De angst voor IS en de zorg om onze kinderen.  Op basis van die grote gemeenschappelijkheid zou toch een brug te slaan moeten zijn? Wat zou er gebeuren als de nieuwe buren elkaar gewoon eens in het klein buiten het oog van camera en publiciteit  zouden ontmoeten? Niet praten over elkaar maar met elkaar. In de ogen kijken en de tijd nemen. Noaberschap 2016. Met heel veel instemming las ik in het Financieel Dagblad van 2 januari dat Imam, Mohammed Cheppih, Opperrabbijn, Binyomin Jacobs, Arjan Plaisier, Scriba van de Protestants Christelijke kerk en de Syrisch Orthodoxe Aartsbisschop, Polycarpus in 2016 samen AZC’s zullen bezoeken om daar zichtbaar de onschendbare waarden en vrijheden van het individu uit te dragen. Waarden die in onze Nederlandse samenleving essentieel zijn en voor iedereen - binnen en buiten het AZC  - gelden. De vier religieuze leiders zijn hier meer dan welkom en mocht het helpen: Ik ga als lokale vertegenwoordiger van onze stadse rechtstaat graag mee. Het zou een eer zijn. En het kan verkeren: in oranje vierden de inwoners en het AZC samen kerstfeest.

Laten we hopen en bidden dat er in het Midden Oosten een begin van vrede mag komen. Mocht het zo ver komen. zouden wij dan als stad, naast de opvang hier, ook wat aan opvang en opbouw in een kapotte regio kunnen doen, zo dat er geen noodzaak is om te vluchten en ruimte is voor terugkeer? Ik stel de vraag. Hij verdient mijn inziens een antwoord.

Ik kom tot een afsluiting. We overwinnen de angst in 2016, koesteren en vernieuwen onze waarden en tradities, pakken als netwerk- en naoberstad ieder sprankje economische groei op en knokken voor talent. Mijn prioriteiten liggen in 2016 bij 1) het bevorderen van goed bestuur, 2) dat komt tot een nieuwe Veiligheidsagenda, met een stevig oog voor georganiseerde criminaliteit 3) en een Agenda voor Twente, die de Twentse Taart tot over de grens groter maakt 4) en niet in de laatste plaats de burgervader die zich er voor inspant dat wij elkaar in vrede blijven verstaan. Ik hoop dat ik daarbij op u allen mag rekenen.

Ons Eanske en Twente zijn echt iets om trots op te zijn en het is van grote betekenis om je daar -op wat voor manier dan ook- voor in te mogen zetten. Van mens tot mens en van generatie op generatie doen we er toe. Iedere dag. Laten we zorgen dat onze kinderen tevreden op 2016 kunnen terugkijken. Dan mogen wij dat ook.

Dames en heren,

Vanavond mag ik een aantal Enschede-spelden uitreiken. Dit is onderhand een goed gebruik bij de Nieuwjaarsreceptie. Een speld, die wordt toegekend aan personen wegens bijzondere verrichtingen voor de stad Enschede, voor een speciale zaak, of op een bepaald terrein. Met andere woorden een blijk van waardering voor ‘Helden in de Enschedese samenleving’.

Enkele aanwezigen hebben een persoonlijke uitnodiging gekregen om er vanavond te zijn. De dames Boelhouwer, Braakman, Schonewille, Yigit en IJzer en de heren Bergboer, Hesse en Ter Hoeven zou ik dan ook graag naar voren willen vragen.

Mevrouw Boelhouwer en mevrouw Schonewille,

U bent sinds jaren samen een drijvende kracht achter het bewonersteam van de Stroïnkslanden. Met ziel en zaligheid zet u zich in voor uw wijk. Samen vormt u de ‘dagploeg’. Altijd bent bereid de handen uit de mouwen te steken bij activiteiten in de wijk. U was beiden ook actief in het project Stroïnkslanden 2015, en dan vooral bij het groen in de wijk. Maar ook bij de Weken van de Wijk, de Stadsconsultaties, de bewonersavonden, intochten van Sinterklaas en de kerstmarkt werd nooit tevergeefs een beroep op u gedaan.

Mevrouw Braakman,

U bent al 12 jaar actief in de wijkcommissie De Laares. U wordt ook wel ‘het brein van de wijkcommissie De Laares’ genoemd. U hebt een heldere kijk op hoe de wijk zicht dient te ontwikkelen en de rol van de wijkcommissie daarbij. U brengt graag mensen bij elkaar, stimuleert ze en betrekt ze bij activiteiten. Voorbeelden zijn er te over. Zoals ‘Samen eten in de wijk’. Cliënten van het Leger des Heils en RIBW koken voor de buurtbewoners. En ok noem ik graag de kinderactiviteiten die van de grond zijn gekomen.

Mevrouw Yigit,

U zet heel lang in voor de ontwikkeling van Velve Lindenhof. Zo was u een belangrijke aanjager van de wijkparticipatie rondom de totstandkoming van wijkgebouw Lumen en het omliggende park. U hebt ook een aantal jaren in het landelijk bestuur van het Landelijk Samenwerkingsverband Aandachtswijken gezeten en u bent de initiator geweest om het landelijke congres naar Enschede te halen. Uw opvatting is dat je niet alleen moet praten en klagen maar juist zelf initiatief en verantwoordelijkheid moet nemen. Dat spreekt aan.

Mijnheer Bergboer,

U hebt samen met anderen veel tijd gestoken in het opzetten van het bewonersbedrijf BEIEN en vanaf het begin bent u ‘het gezicht’ van BEIEN. Een belangrijk initiatief, zeker daar waar het om duurzaamheid gaat. Bewoners worden door BEIEN gestimuleerd en geholpen om duurzaamheids-maatregelen te nemen. BEIEN heeft ook een bewonersconferentie georganiseerd, waardoor bewoners geactiveerd zijn om zelf de problemen in de wijk op en aan te pakken.

Mijnheer Ter Hoeven,

U bent al heel lang één van de drijvende krachten achter het Lonneker Open Podium. Het liefst op de achtergrond. U zorgt er al sinds jaar en dag voor dat er in de zomermaanden op de zondagmiddag in de muziekkoepel een muzikale voorstelling wordt georganiseerd.

Mijnheer Hesse en mevrouw IJzer,

U wordt omschreven als een onverbrekelijk duo als het gaat om de aanpak van het verkeer in de wijk Stadsveld. U zet zich beiden onvermoeibaar in voor een goed verkeersplan voor de wijk. Op dit moment in de werkgroep verkeersgedrag. Mijnheer Hesse, naast het verkeer heeft kunst ook uw belangstelling. U heeft zich daarom ingespannen voor de terugplaatsing van het kunstwerk van Han van Eijl in Stadsveld en de bijbehorende fototentoonstelling. U vond het belangrijk dat bewoners de historie en achtergrond van het kunstwerk leerden kennen. Mevrouw IJzer, u bent daarnaast ook coördinator van de voorleesexpress om de taalontwikkeling van kinderen te stimuleren.

Dames en heren,

Voor u staan mensen die op zeer veel terreinen actief zijn en een voorbeeld van intensieve betrokkenheid bij de Enschedese samenleving. Ik wil u allen dan ook van harte feliciteren met uw Enschede-speld. U hebt hem zeker verdiend!

 

Locatie

Stadhuis
Langestraat 24
Enschede
Nederland

Locatie

Stadhuis
Langestraat 24
Enschede
Nederland