Vragen van bewoners en de antwoorden

De gemeente heeft veel vragen gekregen over de noodopvang van asielzoekers. Dit zijn de vragen en de antwoorden daarop.

Waarom

Waarom deze noodopvang?

De staatssecretaris vroeg in november of we de locatie Vliegveld Twenthe Evenementenlocatie (VTE) vrijwillig wilden aanbieden als noodopvanglocatie. We hebben toen nee gezegd. De nood was in het land zo hoog, dat de staatssecretaris de locatie in december heeft ‘aangewezen’. Een aanwijzing is het zwaarste middel dat een staatssecretaris heeft om een gemeente mee te laten werken. We moeten dus op Vliegveld Twenthe 6 maanden lang 500 asielzoekers opvangen.

Waarom 500 mensen op een dorp van 2000 mensen?

Er worden geen 500 mensen in het dorp van 2000 mensen geplaatst. Zij verblijven in de noodopvang. Men gaat niet met grote groepen tegelijk het dorp in.

Heeft VTE het COA zelf benaderd om de locatie aan te bieden?

Nee. Deze locatie staat al jaren op een lijst met mogelijke noodopvanglocaties. De staatssecretaris heeft deze locatie aangewezen voor noodopvang.

Maakt er iemand enorme winst met dit project?

Nee. Het inrichten van een noodopvang voor 500 mensen voor 6 maanden kost veel geld. VTE krijgt het grootste deel van de vergoeding. VTE vraagt voor de opbouw, catering en andere diensten lokale en regionale ondernemers. Veel geld vloeit dus weer terug naar Lonneker, Enschede en omgeving. Ook de gemeente en andere bedrijven en instellingen krijgen gemaakte kosten vergoed.

Waar en hoelang

Waar komt de opvang precies op het terrein?

In gebouw C15 en Hangar 18 zijn de verblijf- en slaapruimtes. Tussen beide gebouwen staat een groot paviljoen om te eten, drinken en voor vermaak. In 2 kleinere paviljoens zijn douches en wc’s. De bewoners hebben 2 hectare grond tot hun beschikking. Dat zijn ongeveer 4 voetbalvelden. Een hekwerk om het terrein zorgt voor privacy. 

Duurt de opvang echt maximaal 6 maanden? 

Ja, dat is een harde afspraak. Het gaat om een privéterrein. De eigenaar heeft andere verplichtingen vanaf 1 juli 2022. Ook de vergunning geldt voor maximaal 6 maanden. Na 30 juni is de noodopvanglocatie opgeheven.

Vertrekken met de asielzoekers ook de activiteiten van het COA?

Ja, het contract met het COA eindigt op dat moment. 

Wie zegt dat er na 1 juli geen nieuwe aanwijzing komt?

Die kans is heel klein. Er zijn in het land meer locaties die aangewezen kunnen worden. Het is dan heel raar als een volgende aanwijzing wéér in Enschede terecht komt. 

Gaan andere evenementen van VTE in het voorjaar nog door?

Alles gaat door. Het terrein is meer dan 50 hectare groot. Dus er is nog 48 hectare over voor andere activiteiten.

Wanneer neemt het COA de verantwoordelijkheid voor de locatie over van de gemeente?

Per 1 maart 2022. In dit nieuwsbericht leest u wat dat betekent.

Hoe zit het met de stikstofnormen?

De totale meting komt uit op 0,00 mol/ha. Voor de noodopvang is een individuele stikstofberekening gemaakt. In deze berekening is alles bij elkaar opgeteld. Bijvoorbeeld:

  • Verbruik van CV-ketels
  • Vervoersbewegingen van leveranciers 
  • Vervoer van personeel
  • Gasverbruik

De staatssecretaris heeft privéterrein aangewezen. Kan dat zomaar? 

De Staatssecretaris bevestigde dat “de aanwijzingen naar gemeenten geen grondslag in de Nederlandse wet- en regelgeving hebben”. Ze heeft de aanwijzing gebruikt om de noodsituatie in de opvang en huisvesting van asielzoekers te benadrukken. Het kabinet wilde voorkomen dat Nederland zich niet kon houden aan ondertekende verdagen, zoals het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het Vluchtelingenverdrag. We hadden de aanwijzing aan kunnen vechten via de rechter. Dat hebben we niet gedaan, omdat:  

  • Het Rijk ons in het uiterste geval alsnog kan ‘overrulen’. Daar is een ander instrument voor dan de aanwijzing. Dat zou de verhoudingen tussen Den Haag en Enschede erg slecht maken.  
  • We willen de tijd en energie steken in het meehelpen aan het oplossen van het probleem. Zo hoeft er in de toekomst hopelijk geen enkele gemeente meer aangewezen te worden.

Wat gebeurt er met de spullen na afbreken van de locatie?

Veel zaken komen al uit andere opvanglocaties of zijn gehuurd. Als de locatie in Enschede sluit kijken we wat nog in goede staat is. Daarvoor zoeken we een passende bestemming. Waarschijnlijk verhuizen veel spullen naar een andere locatie van het COA. Uiteraard worden zoveel mogelijk dingen opnieuw gebruikt. 

Welke kosten zijn er verbonden aan dit hele project, en naar wie gaan de opbrengsten?

De financiële afspraken tussen COA en VTE kennen wij niet. We kunnen dus geen simpel overzicht maken van de totale kosten en totale opbrengsten. Onze overeenkomst met het COA is wel openbaar. Vanaf pagina 11 worden de financiën beschreven. Daar staat dat de kosten die de gemeente Enschede maakt door het COA worden vergoed.

Veiligheid

Welke afspraken krijgen we op papier, en kunnen we jullie daar aan houden?

Alle afspraken staan in ons veiligheidsplan. Lees PDFhet veiligheidsplan voor alle afspraken over veiligheid.

Hoeveel beveiliging is er op locatie (hoeveel mensen)?

Er zijn 24 uur per dag minstens 4 beveiligers aanwezig. Daarnaast zijn er dag en nacht begeleiders en ander personeel. Lees hiervoor ook het veiligheidsplan.

Wat betekent de opvang voor de bezetting van de marechaussee die ernaast zit? Zijn zij minder inzetbaar voor andere ongeregeldheden?

Nee, de marechaussee houdt een oogje in het zeil als het nodig is. Maar zij zijn niet minder beschikbaar voor hun eigen werk.

Is er extra politie beschikbaar?

Als dat nodig is natuurlijk wel. De wijkagent is de eerste maanden helemaal beschikbaar voor zorgen vanuit het dorp en de wijken. Belangrijk om te vermelden: asielzoekers die overlast veroorzaken worden meteen uit de groep gehaald.

Wordt het dorp Lonneker straks overlopen door asielzoekers?

De ervaring is inmiddels dat het dorp Lonneker niet wordt overlopen door asielzoekers. Een deel van de mensen bezoekt het dorp wel, bijvoorbeeld om een boodschap te doen bij de plaatselijke supermarkt. We houden goed contact met de ondernemers, bewoners en dorpsraad van Lonneker.

Kan ik nog veilig wandelen op het vliegveld?

Ja. Zowel u als de asielzoekers kunnen veilig wandelen op het vliegveld. Daar regelen we van alles voor. Zo is er voldoende parkeerruimte. Asielzoekers blijven waarschijnlijk veel op hun eigen plek, maar ze kunnen ook wandelen en genieten van de omgeving. Er wordt niks afgesloten, dus u kunt ze tegenkomen. 

Wat moet ik doen als ik een asielzoeker op mijn erf zie?

Hetzelfde als u zou doen bij een andere vreemde op uw erf. U maakt een praatje, of spreekt diegene aan, want het kan zijn dat iemand verdwaald is. De meeste mensen spreken prima Engels. Reageert de persoon vervelend dan belt u de politie. 

Hoe kunnen we onveilige situaties melden?

Bij levensbedreigende situaties belt u 112. 
Bij onveilige of verdachte situaties belt u de politie op 0900 – 8844. 
Ziet u bij de opvanglocatie iets geks: er zit altijd beveiliging in de portacabin bij de toegangspoort van de opvanglocatie. Die kunt u aanspreken. Voor andere opvallende situaties, of als u zich zorgen maakt, kunt u contact opnemen met de wijkregisseurs. Mail naar noodopvang@enschede.nl.

Is er een avondklok voor deze mensen?

Nee. Wel gaat het licht uit ’s avonds zodat mensen kunnen slapen. Er staat 24 uur per dag beveiliging bij de ingang van de noodopvang. Als bewoners ’s avonds laat nog van het terrein willen, gaan we daar wel het gesprek met diegene over aan.  

Passen de verschillende geloofsovertuigingen bij elkaar? Of verwachten jullie onenigheid?

Bij de indeling van de kamers houden we met veel zaken rekening, ook met het geloof van mensen. De ervaring is dat dat vrijwel altijd goed gaat. Ook vragen we de verschillende geloofsgemeenschappen in Enschede om daarbij te helpen.

Wie vergoedt eventuele schade die asielzoekers veroorzaken aan goederen buiten het terrein of in het dorp?

Asielzoekers zijn verzekerd voor wettelijke aansprakelijkheid. Schades lopen dus via de WA-verzekering. Ook buiten het terrein. Mocht het u overkomen, neem dan contact op met de opvanglocatie. Daar is altijd iemand aanwezig.

Hoe zit het met de WOZ-waarde van huizen in de buurt?

De komst van de noodopvang heeft geen invloed op de WOZ-waarde. Eind juni 2022 is de locatie weer weg. Een gemiddelde verkoopprocedure duurt langer. Eventuele nieuwe eigenaren van uw pand merken dus niets van de noodopvang. 

Komen er verkeersmaatregelen?

Er staan verkeersborden op wegen rond de noodopvang. De borden wijzen het verkeer op mogelijke voetgangers op de rijbaan.  Maar de komst van een opvanglocatie leidt tot nu toe niet tot veel meer verkeer.  

Wordt er (openbaar) vervoer geregeld voor de bewoners?

Vanaf 28 februari starten we met vervoer naar het centrum van Enschede. Twee keer per week rijdt een 19-persoons bus tussen de noodopvang en station Enschede. Een deel van de asielzoekers heeft daarnaast ook een fiets.

Wordt er extra gesurveilleerd in die 6 maanden?

Het terrein wordt 24 uur per dag beveiligd. Buiten het terrein houden politie en de marechaussee een oogje in het zeil. Zij houden rekening met de komst van 500 asielzoekers en zijn vaker te zien in de omgeving. Voelt u zich onveilig of ziet u een onveilige situatie, bel dan de politie. 

Achtergrond bewoners

Waar gaan de asielzoekers na die 6 maanden naartoe?

Dat hangt van veel dingen af. Bijvoorbeeld van de drukte in opvanglocaties, het politieke gesprek en de plannen van de overheid en de Europese Unie. Voor de asielzoekers is het dus erg onzeker. De gemeente gaat daar niet over. Maar het is zeker dat de asielzoekers niet langer in Enschede kunnen worden opgevangen.

Waar komen de asielzoekers vandaan? 

Dat verschilt per persoon. Er komen mensen direct uit het buitenland. Maar er komen ook mensen vanuit andere opvanglocaties naar Enschede. Dat kan zijn omdat een bepaalde locatie gesloten wordt, of omdat daar teveel mensen wonen. 

Krijgen asielzoekers een onkostenvergoeding?

Het COA besloot per 14 februari alle asielzoekers in Nederland een bescheiden ‘leefgeld’  te geven. Het gaat om ongeveer €30 per week. Het idee daarachter is dat de bewoners iets meer ruimte krijgen om hun dagelijks leven zelf in te richten. Dat betekent voor onze noodopvang bijvoorbeeld dat het ontbijt en de lunch niet meer in buffetvorm verstrekt worden. Met het leefgeld kunnen de bewoners dit zelf kopen in een rijdende winkel op het terrein.

Vinden de gesprekken met de IND ook op de locatie plaats?

Nee, dat gebeurt in Ter Apel. Nareizende gezinsleden van statushouders worden gesproken in Zevenaar.  

Gaan kinderen naar school in Lonneker?

Kinderen van asielzoekers hebben recht op onderwijs. Zij moeten binnen 3 maanden onderwijs krijgen. Dat staat in Europese regelgeving. Kinderen van asielzoekers hebben net als alle andere kinderen in Nederland ook leerplicht. Samen met scholen en kinderopvang willen we passend onderwijs bieden. Dat is zowel dagvulling voor de kinderen, als goed voor hun ontwikkeling. Op de opvanglocatie zijn 3 groepen basisonderwijs, voor kinderen tot en met 12 jaar. De oudere kinderen krijgen (voortgezet) onderwijs op locatie van de Internationale Schakelklas (ISK) in Enschede Noord.

Reizen de asielzoekers allemaal met paspoort?

Dat verschilt. Mensen in de opvang krijgen een identificatie document vanuit de IND.

Wat is de samenstelling en achtergrond van de bewoners? 

Er zitten ongeveer 400 mensen in de noodopvang. Het zijn ongeveer 30 verschillende nationaliteiten. Op deze locatie gaat het om gezinnen, alleenreizende vrouwen en mannen, jong en oud. Het merendeel zijn mensen die in het begin van de asielprocedure zitten, maar er zijn ook statushouders. De slaapruimtes zijn ingericht voor 150 gezinsleden en 350 alleenreizende mannen en vrouwen.  

Is er een kans dat deze asielzoekers in Enschede blijven als statushouder?

Die kans is heel klein. De asielprocedure duurt namelijk langer dan de 6 maanden dat zij op het vliegveld wonen. Er zijn gezinnen in de noodopvang die al statushouder zijn. Dat wil niet zeggen dat zij ook in Enschede een huis krijgen. In Enschede zijn afspraken over de opvang van statushouders. Daar houden we ons aan.

Zijn de asielzoekers al gescreend?

Het COA registreert mensen zodra ze bij hen binnenkomen. We weten dus wie het zijn. Mensen die zich in het voortraject niet gedragen en overlast veroorzaken, worden er van tevoren al uitgehaald. Als mensen zich op of buiten de opvanglocatie misdragen verplaatst het COA hen naar een locatie buiten Enschede.

Mensen moeten asiel aanvragen in het eerste Europese land waar zij binnenkomen. Als asielzoekers al in Europa zijn gevaccineerd, dan is dat hun land van binnenkomst. Gaan zij terug naar dat land?

De mensen die in de opvanglocatie in Enschede terecht komen, worden door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) gehoord. De IND bepaalt daarna welke procedure zij doorlopen. Daar heeft de gemeente geen invloed op.

Gezondheid

Welke hulp is er voor de bewoners? 

Het COA is 24 uur per dag de hele week aanwezig met meerdere personen. Hulpverleners van Vluchtelingenwerk zijn er om de asielzoekers uitleg te geven over hun procedure. Het COA zorgt voor registratie, begeleiding en is er voor vragen van bewoners. Ook is er een praktijkverpleegkundige, doktersassistent, Geestelijke Gezondheidszorg Asielzoekers (GZA) en huisarts. Daarnaast zijn er gastheren en gastvrouwen die de daginvulling ondersteunen.

Zijn de bewoners gevaccineerd bij binnenkomst?

Soms zijn mensen elders in Europa al gevaccineerd. Met de GGD kijken we wie gevaccineerd zijn, en wie niet. We verwachten dat mensen die dat willen, binnen enkele weken gevaccineerd zijn. De ervaring is dat mensen dat graag willen.

Hoe voorkom je corona-uitbraken als mensen zo dicht op elkaar zitten?

Het oppervlak van de opvanglocatie is ruim 20.000 m2. Er is veel woon- en leefruimte voor de mensen. Ze zitten dus niet op elkaar gepakt. De opvang wordt ruim opgezet. Schoonmaak gaat volgens strenge coronaprotocollen. Voor de bewoners gelden dezelfde coronamaatregelen als voor de rest van Nederland. Als er besmettingen zijn dan wordt voor deze mensen een quarantaine- of isolatielocatie gezocht.  

Mogen de asielzoekers bezoek ontvangen in coronatijd?

Nee, bewoners mogen geen bezoek ontvangen.

Wordt er regelmatig getest op corona?

Samen met de GGD Twente stellen we een coronaprotocol op. Testen en vaccineren zijn daar onderdeel van.

Helpen

Wie regelt de medewerkers en vrijwilligers voor de noodopvang?

De vaste medewerkers zijn gevonden via een uitzendbureau. Ook vroegen we ons eigen personeel, en leverden de andere 13 Twentse gemeenten ook mensen. Vrijwilligersorganisatie M-Pact regelt de inzet van vrijwilligers.

Waar kan ik mij melden als ik vrijwilliger wil zijn?

U kunt mailen naar noodopvang@m-pact.nl. Op de website van M-pact staan ook activiteiten waar u zich voor kunt inschrijven.

Waar kan ik spullen brengen voor de asielzoekers?

In onze nieuwsbrief vermelden we de oproepen van de Kledingbank op het terrein van de noodopvang. Zij doen regelmatig oproepen. U kunt zich aanmelden voor de nieuwsbrief door een e-mail te sturen naar noodopvang@enschede.nl.