Archeologie

Bij vergunningverlening en planontwikkeling wordt u, als u daarbij de bodem verstoort, geconfronteerd met verplicht archeologisch onderzoek in gebieden met archeologische waarden en verwachtingswaarden.

Met het in werking treden van de Wet op de Archeologische Monumentenzorg op 1 september 2007 heeft de gemeente de zorgplicht voor de archeologie. Deze wetgeving komt voort uit het verdrag van Malta (soms ook Valetta genoemd). De wetgeving is gericht op behoud in de bodem van waardevolle archeologie. De gemeente heeft de Archeologische Verwachtingskaart van Enschede gemaakt.

Op 28 januari 2008 heeft de raad het archeologiebeleid vastgesteld. Hiermee heeft de gemeente haar eigen toetsings- en wegingskader bij bestemmingsplannen en vergunningverlening. De gemeente is bevoegd gezag voor het nemen van besluiten over behoudenswaardige archeologie in de bodem. Voor het antwoord of archeologisch onderzoek verplicht is kunt u de Archeologische Beleidskaart raadplegen.

Kaart van bodem en ondergrondgegevens gemeente Enschede
Bekijk de kaartlagen op enschede.nl/ondergrond. De gegevens op de kaart Bodem en Ondergrond Gemeente Enschede zijn met de grootste zorg samengesteld door de gemeente Enschede. Toch kan het voorkomen dat de informatie op deze website verouderd is, onvolledig is of onjuistheden bevat. De gemeente Enschede is niet aansprakelijk voor enigerlei schade die het directe of indirecte gevolg is van of in verband staat met het gebruik van de op deze webviewer beschikbare informatie. U helpt de gemeente Enschede door eventuele geconstateerde fouten of gebreken te melden bij het bodemloket van de gemeente Enschede (bodeminfo@enschede.nl).

De kaartlaag Archeologische verwachtingen toont de verwachtingen met betrekking tot archeologie.

Voor wie is het bedoeld?
U verstoort de bodem door graafwerkzaamheden bij bouwen, slopen, aanleg van beken, riolering en leidingen, diepploegen, een gebied ontwikkelen voor woningen en bedrijven etc. Voor al deze activiteiten heeft u een vergunning nodig of wijziging van een bestemmingsplan. Bij deze regelgeving kan vooraf archeologisch onderzoek nodig zijn in gebieden met middelhoge en hoge archeologische verwachtingswaarden en in gebieden met gewaardeerde archeologische waarden (archeologische monumenten op de Archeologische Verwachtingskaart van Enschede en type archeologisch gebied “Archeologisch waardevol gebied A” op de Archeologische Beleidskaart).

  • Normen archeologische onderzoeksplicht
    Klik hier voor het overzicht met de normen (pdf) bij diverse types vergunningen. Vanaf april 2009 is de daarbij behorende Archeologische Beleidskaart beschikbaar. Het normenoverzicht maakt onderdeel uit van het door de raad vastgestelde beleidsplan archeologie. Het beleidsplan is te vinden onder ‘Welke informatie kan ik nu krijgen?'

Hoe gaat het in zijn werk?
De gemeente heeft een toetsingskader opgesteld voor verplicht archeologisch onderzoek. Als u met uw plannen of een vergunningaanvraag bij de gemeente komt moet u een archeologisch onderzoeksrapport overleggen met de archeologische waarde van het perceel of gebied. U geeft als bodemverstoorder zelf opdracht aan een archeologisch onderzoeksbureau. Het onderzoeksrapport stuurt u naar het bevoegd gezag, de Gemeente Enschede. Het college neemt een besluit over de archeologie (selectiebesluit). Het Selectiebesluit en onderzoeksrapport overlegt u bij het indienen van het plan of de aanvraag van de vergunning.

  • Archeologisch onderzoek
    Archeologisch onderzoek wordt uitgevoerd door vergunningplichtige bureaus. Archeologisch onderzoek doorloopt een verplichte procedure. Onderzoek moet voldoen aan vastgestelde kwaliteitsnormen. De rijksinspectie ziet toe op de handhaving van de normen en werkwijze. Als bij onderzoek geen archeologische waarden zijn aangetroffen, dan is het archeologisch onderzoek afgerond nadat het bevoegd gezag de gemeente Enschede hiermee heeft ingestemd. Wordt er wel iets gevonden dan vinden er één of meerdere vervolgonderzoeken plaats gericht op het waarderen van de plek. Van elk onderzoek wordt een rapport opgesteld met de resultaten en een advies voor de volgende stap of het stoppen van het onderzoek. Het bevoegd gezag neemt een besluit over het advies. Dit heet het selectiebesluit. Met het in werking treden van de Wet op de Archeologische Monumentenzorg neemt het college van B&W het selectiebesluit. De gemeente laat zich hierbij adviseren door een seniorarcheoloog.
  • Archeologische onderzoeksbureau
    Meer informatie over archeologische onderzoeksbureaus kunt u hier vinden bij het onderdeel bedrijven. Ook kunt u de website van Vereniging van Ondernemers in de Archeologie raadplegen: www.voia.nl.

U kunt hier meer lezen over mogelijke subsidies voor archeologisch onderzoek.

Welke informatie kan ik nu vragen?
Hieronder kunt u de Archeologische Verwachtingskaart van Enschede, de Rapportage bij de Verwachtingskaart van Enschede, het Archeologiebeleid, het Selectiebeleid en het overzicht met de beleidsnormen downloaden.

Archeologische Beleidskaart van Enschede (pdf)
Archeologische Verwachtingskaart Gemeente Enschede
Rapportage Verwachtingskaart Gemeente Enschede (inclusief kaart van het centrum)
Archeologische Beleid Enschede (pdf)
Archeologisch Selectiebeleid(pdf)
Beleidsnormen Enschede (pdf)

U kunt hier de Archeologische Verwachtingskaart van Enschede ook op een kaart bekijken.

De kosten van verplicht archeologisch onderzoek zijn voor de bodemverstoorder. Zo ook de kosten voor behoud van behoudenswaardige archeologie in de bodem of door opgraven. Als u door de gemeente bent vrijgesteld van verplicht archeologisch onderzoek, maar u treft toch waardevolle archeologie aan, dan zijn de kosten van het archeologische onderzoek voor de gemeente. Voor toevalsvondsten geldt de meldplicht (monumentenwet) bij het bevoegd gezag de gemeente Enschede.

Woon ik in een gebied met archeologische verwachtingen?
Meer informatie kunt u vinden bij onder 'Beschrijving' bij de alinea 'Welke informatie kan ik nu krijgen?' Hier kunt u de 'Archeologische Verwachtingskaart' inzien. De gebieden met een middelhoge en hoge archeologische (verwachtings)waarde hebben een onderzoeksplicht.

Heb ik vrijstelling van verplicht archeologisch onderzoek?
Raadpleeg 'Beschrijving' en bekijk de alinea 'Voor wie is het bedoeld?' de samenvatting met de kwantitatieve normen bij de verschillende typen archeologisch gebied met een Archeologische Beleidskaart bij bestemmingsplannen.

Wat is op de Archeologische Verwachtingskaart te zien?
Op de kaart staan archeologisch waardevolle gebieden (monumenten), gebieden met hoge, middelhoge en lage archeologische verwachtingen. Ook is aangegeven waar de bodem enigszins is verstoord, waar ouden (verdwenen) erven, landweren en enkele andere cultuurhistorische elementen liggen. Dit zijn de verschillende typen archeologische gebieden.

Wie geeft opdracht tot archeologisch onderzoek aan een onderzoeksbureau?
Diegene die de bodem wil verstoren door bouwen, slopen, aanleggen of gebieden wil ontwikkelen en daarvoor een vergunning, vrijstelling of bestemmingsplanwijziging nodig heeft.

Wie voert het archeologisch onderzoek uit?
Archeologisch onderzoek wordt uitgevoerd door vergunningplichtige archeologische onderzoeksbureaus. Zie www.voia.nl. Voor de uitvoering van archeologisch onderzoek zijn kwaliteitsnormen opgesteld die door de rijksinspectie worden gehandhaafd. U bent vrij in de keuze van het onderzoeksbureau. Zie 'Hoe gaat het in zijn werk?' onder onderzoeksbureaus.

Wat doet het onderzoeksbureau?
Het onderzoeksbureau neemt het plan van onderzoek met de onderzoeksvragen op in de offerte. Het conceptrapport met de onderzoeksresultaten en een advies stuurt het onderzoeksbureau naar de bevoegde overheid, de Gemeente Enschede. Over dit advies neemt de bevoegde overheid een besluit (selectiebesluit). Wanneer het archeologisch onderzoek is afgerond ontvangt u van het onderzoeksbureau een definitief onderzoeksrapport.

Wanneer gaat de vergunningsprocedure van start?
Wanneer het archeologische onderzoek is afgerond met het nemen van een selectiebesluit. Het definitieve onderzoeksrapport en eventueel het al genomen selectiebesluit van de bevoegde overheid, levert u in bij de vergunningaanvraag.

Wat is op de Archeologische Beleidskaart voor bestemmingsplannen te zien?
De Archeologische Verwachtingskaart is de basis voor deze kaart. Op deze kaart zijn de diverse typen archeologische gebieden te zien met daaraan gekoppeld de normen. Op deze kaart wordt ook bijgehouden welke (bestemmingsplan) gebieden archeologisch zijn onderzocht .

Wat is op de bestemmingsplankaart te zien?
Op de bestemmingsplankaart zijn de archeologische monumenten opgenomen. Dit zijn terreinen van archeologische waarde waar de archeologie in de bodem behouden en beschermd wordt. Hier gelden beperkingen voor bij vergunningverlening en planontwikkeling. In bestemmingsplannen zijn archeologieparagrafen opgenomen met informatie over archeologische verwachtingen, de archeologische monumenten met de beschermende maatregelen en de onderzoeksplichtige gebieden. Vanaf het tweede kwartaal 2009 wordt bij nieuwe bestemmingsplannen de informatie van de Archeologische Beleidskaart overgenomen op de bestemmingsplankaart.

U kunt voor de vraag of in uw geval verplicht archeologisch onderzoek geldt contact opnemen met de gemeente Enschede, via het contact formulier of telefonisch via nummer 14053.

Voor deze vraag kunt u ook de Archeologische Verwachtingskaart van Enschede raadplegen en de Archeologische Beleidskaart bij bestemmingsplannen met daaraan gekoppeld de vrijstellingsnormen. Voor het laten nemen van besluiten over onderzoeksrapporten kunt u ook bij hierboven genoemde dienst terecht . Dit geldt ook voor inhoudelijke informatie over archeologie in de gemeente Enschede.

De Archeologische Beleidskaart met normen is hier (pdf) te raadplegen.

Inhoudelijke informatie over archeologie
De gemeente moet, nu het beleid is vastgesteld, het beleid handhaven. Hiervoor is archeologische deskundigheid nodig.

Per 1 januari 2008 is voor Enschede, Hengelo, Almelo, Borne en Oldenzaal de regionaal archeoloog aangesteld. De regioarcheoloog wordt ingehuurd voor het adviseren van het college bij het nemen van besluiten over archeologie. Met het in werking treden van de Wet op Archeologische Monumentenzorg controleert de provincie (provinciaal archeoloog) of de gemeente op juiste wijze haar beleid handhaaft. Inhoudelijke informatie over archeologie kunt u (ook) vinden op de website van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed.