Bodemonderzoek

Wat is een bodemonderzoek?
Een bodemonderzoek is het onderzoeken van een locatie op de aanwezigheid, omvang en mate van een bodemverontreiniging (verontreinigingen in de grond en het grondwater).

Het vaststellen van een verontreiniging wordt vaak in fases uitgevoerd. De volgende faseonderzoeken worden onderscheiden:

  • Vooronderzoek ook wel historisch onderzoek genoemd conform de NEN 5725
    Wordt uitgevoerd om potentiële activiteiten die de bodem kunnen verontreinigen te kunnen lokaliseren, waardoor een kwalitatief beter en efficiënter vervolgonderzoek kan worden uitgevoerd. Bij dit type onderzoek worden nog geen boringen in de bodem verricht maar worden bijvoorbeeld gegevens uit oude Hinderwetvergunningen, Kamer van Koophandel- en kadastergegevens en luchtfoto's gebruikt. Ook kan de locatie worden bezocht en kunnen omwonenden en (ex-)werknemers worden geïnterviewd.
  • Verkennend onderzoek conform de NEN 5740
    Dit bodemonderzoek heeft tot doel na te gaan of er ‘ernstige' aanwijzingen zijn voor de aanwezigheid van een bodemverontreiniging. Op de locatie worden een aantal vastgestelde grondboringen en peilbuizen geplaatst, waaruit grond- en grondwatermonsters genomen worden. De plaatsen van de peilbuizen en grondboringen worden op basis van het vooronderzoek bepaald. De grond- en grondwatermonsters gaan naar een laboratorium waar ze geanalyseerd worden op de aanwezigheid van verontreinigingen.
  • Aanvullend onderzoek conform de NTA 5755
    Op het moment dat de resultaten van het voorgaand onderzoek aanleiding geven om verder onderzoek uit te voeren wordt er een aanvullend onderzoek ingesteld.
  • Nader onderzoek conform de NTA 5755
    In die gevallen waarbij blijkt dat er daadwerkelijk een bodemprobleem (bodemverontreiniging) is aangetoond in voorgaand onderzoek, wordt de locatie nader onderzocht. Dit houdt in dat de omvang van de verontreiniging in de grond en het grondwater in beeld wordt gebracht en de risico's voor de gezondheid van de mens en het milieu worden bepaald. Het vervolg op het nader onderzoek kan zijn dat als nog een (extra) aanvullend onderzoek wordt uitgevoerd als nog niet duidelijk is hoe groot en ernstig de verontreiniging is (of dat het aanvullend onderzoek gecombineerd met een saneringsplan wordt uitgevoerd).
  • Saneringsonderzoek
    Een onderzoek naar de meest geschikte en kosteneffectieve methode van bodemsanering.
  • Saneringsplan
    Een weergave van de werkwijze die zal worden gevolgd tijdens een bodemsanering en de verwachte resultaten van de sanering.
  • Saneringsevaluatie
    Dit onderzoek beschrijft de uitgevoerde bodemsanering (werkwijze en resultaat).
  • Nazorgplan
    Als na een bodemsanering nog restverontreinigingen in de bodem zijn achtergebleven zijn nazorgmaatregelen noodzakelijk. In het nazorgplan wordt beschreven hoe wordt omgegaan met de restverontreiniging.
     

Kaart van bodem en ondergrondgegevens gemeente Enschede
Bekijk de kaartlagen op enschede.nl/ondergrond. De gegevens op de kaart Bodem en Ondergrond Gemeente Enschede zijn met de grootste zorg samengesteld door de gemeente Enschede. Toch kan het voorkomen dat de informatie op deze website verouderd is, onvolledig is of onjuistheden bevat. De gemeente Enschede is niet aansprakelijk voor enigerlei schade die het directe of indirecte gevolg is van of in verband staat met het gebruik van de op deze webviewer beschikbare informatie. U helpt de gemeente Enschede door eventuele geconstateerde fouten of gebreken te melden bij het bodemloket van de gemeente Enschede (bodeminfo@enschede.nl).

De kaartlaag Bodemonderzoeklocaties toont locaties  waar bodemonderzoek is uitgevoerd. Van iedere locatie kunt u zien wat het dossiernummer is (belangrijk kenmerk voor de gemeente), wat de algemene bodemkwaliteit is en wat het vervolgonderzoek of het vervolg moet zijn op de locatie.

Waarvoor dient een bodemonderzoek?
Een bodemonderzoek dient ervoor om te bepalen of de kwaliteit van de grond en het grondwater geschikt zijn voor het huidige of het toekomstige gebruik (voorbeelden van gebruik zijn: wonen, landbouw, openbaar groen, industrie enz.). Verder wordt met bodemonderzoek onderzocht of er door de aanwezigheid van een verontreiniging risico's zijn ontstaan voor mens en/of milieu en verspreiding.

De analyseresultaten van de onderzochte stoffen worden getoetst aan het toetsingskader in onderstaande tabel staat het toetsingskader weergegeven. Aan de hand van dit toetsingskader wordt bepaald of de bodem geschikt is of dat er mogelijk nader onderzoek moet worden uitgevoerd naar de mogelijke risico's en grote van de verontreiniging.

Toetsingskader Mate verontreiniging Geschiktheid en risico’s
= < streefwaarde (S-waarde)/ AW2000* Niet verontreinigd De bodem is geschikt voor elk gebruik. Er zijn geen risico’s voor mens en/of milieu en verspreiding.
= > streefwaarde/AW2000 = < tussenwaarde (T-waarde) Licht verontreinigd De bodem kan worden hergebruikt. Er zijn verwaarloosbare risico’s voor mens en/of milieu en verspreiding.
= > tussenwaarde = < interventiewaarde (I- waarde) Matig verontreinigd De bodem is niet geschikt voor elk gebruik. Door het uitvoeren van een naderonderzoek kan bekeken worden hoe groot de omvang en de risico’s van de verontreiniging zijn. Er kunnen risico’s zijn voor mens en/of milieu en verspreiding.
= > interventiewaarde Sterk verontreinigd De bodem moet mogelijk gesaneerd worden. Er kunnen risico’s zijn voor mens en/of milieu en verspreiding. Nader onderzoek kan dit uitwijzen.

* achtergrondwaarde grond

Wanneer is een bodemonderzoek wel nodig?
Een bodemonderzoek kan nodig zijn:

  • Voor een bouwvergunning
    Als u wilt bouwen, is er meestal een bouwvergunning nodig. Voor bouwvergunningen moeten (op een paar uitzonderingen na) een vooronderzoek conform de NEN 5725 en een bodemonderzoek conform de NEN 5740 worden uitgevoerd. In de Bouwverordening, artikel 2.1.5 van de gemeente Enschede staat aan welke eisen dit bodemonderzoek moet voldoen. In een enkel geval is er geen bodemonderzoek nodig. Informatie daarover kunt u vinden in de Bouwverordening. Ook kan het zijn dat er bij de gemeente Enschede al voldoende onderzoeksgegevens bekend zijn over een bepaald perceel. In een dergelijk geval is het soms mogelijk om bij de aanvraag van een bouwvergunning een vrijstelling te krijgen voor het doen van bodemonderzoek.Er is dan bijvoorbeeld een verkennend bodemonderzoek beschikbaar dat uitgevoerd is conform NEN 5740 en maximaal 5 jaaroud is. De initiatiefnemer moet dit uiteraard zelf nagaan. Bij de gemeente Enschede kunt u informeren of er bodemonderzoeken bekend zijn.
  • Voor een bestemmingsplanwijziging
    Als u iets wilt doen waarvoor een wijziging van het bestemmingsplan nodig is, bijvoorbeeld als u een functie gaat wijzigen van "bedrijfsterrein" naar "woningbouw" dan moet u in de meeste gevallen een bodemonderzoek conform de NEN 5740 laten uitvoeren. Dit bodemonderzoek moet duidelijk maken of de wijziging die u wilt wel mogelijk is gezien de kwaliteit en het gebruik van de bodem.Gedurende de procedure voor een wijziging van het bestemmingsplan wordt u door de gemeente geïnformeerd over het moment waarop u een bodemonderzoek moet laten uitvoeren en aan welke eisen dat moet voldoen.
  • Voor het starten of eindigen van bedrijfsactiviteit
    Bij het starten van een bedrijfsactiviteit en/of de aanvraag van een milieuvergunning moet in de meeste gevallen de kwaliteit van de bodem bekend zijn. Dit moet vóór dat de activiteiten worden gestart worden vastgesteld door een ‘Nulsituatieonderzoek'. Het nulsituatieonderzoek is bedoeld om de bodemkwaliteit vast te leggen op de plaats waar bodem belastende bedrijfsactiviteiten plaats gaan vinden. Bij het beëindigen van een bedrijfsactiviteit moet opnieuw de kwaliteit van de bodem worden onderzocht. Dit gebeurt door een ‘Eindsituatieonderzoek'. Het eindsituatieonderzoek wordt na beëindiging van de werkzaamheden uitgevoerd. De resultaten worden vergeleken met het nulsituatieonderzoek. Beide onderzoeken moeten voldoen aan de NEN 5740.
    Als uit beide onderzoeken blijkt dat er door de bedrijfsactiviteiten in de tussenliggende tijd een verontreiniging is ontstaan, dan moet die verontreiniging in het kader van de Wet Milieubeheer (zorgplicht) volledig verwijderd worden door de vergunninghouder tot de oorspronkelijke toestand.
  • Voor het aan- of verkopen van een perceel
    Als u een perceel gaat kopen of verkopen is het verstandig om een goed beeld te hebben van de kwaliteit van de bodem. Daarom adviseert de gemeente Enschede u om in dergelijk geval een verkennend bodemonderzoek conform de NEN 5740 uit te voeren. Dit is geen formele verplichting maar kan u veel narigheid besparen.
    Als u een bouwkavel van de gemeente Enschede koopt, dan is in de meeste gevallen al een bodemonderzoek uitgevoerd. Bij de gemeente Enschede kunt u informeren of er bodemonderzoeken uitgevoerd zijn op het betreffende perceel.
  • Bij het vermoeden van verontreiniging
    Als u het vermoeden heeft dat uw perceel verontreinigd is, adviseren wij u om een vooronderzoek uit te laten voeren. Afhankelijk van de uitkomst daarvan (bijvoorbeeld vroeger was op het perceel een textielfabriek gevestigd of er is/was een ondergrondse olietank aanwezig) kan het nodig zijn om een verkennend en/of nader onderzoek uit te voeren.
    Als u niet zeker weet of u een bodemonderzoek moet laten uitvoeren, kunt u contact opnemen de gemeente Enschede.
    In sommige gevallen kan het zijn dat de gemeente Enschede u verplicht om nader bodemonderzoek te doen op basis van de resultaten van het bodemonderzoek. Indien uit aanvullend onderzoek blijkt dat de tussenwaarde wordt overschreden, is volgens de Wet bodembescherming nader onderzoek noodzakelijk om de ernst (omvang) en spoed (risico's) van de aangetroffen bodemverontreiniging vast te leggen.
  • Bij grondverzet (het verplaatsen van grond)
    Bij grondverzet dient de kwaliteit van de grond die u wilt verplaatsen bekend te zijn ongeacht de hoeveelheid. Om te bepalen wat de kwaliteit van de grond is die u wilt verplaatsen, is een bodemonderzoek of een keuring nodig. Soms is een dergelijk onderzoek of keuring niet nodig. De gemeente Enschede kan u hierover informeren.

Wanneer is een bodemonderzoek niet nodig?
Voor het verkrijgen van een bouwvergunning is het laten verrichten van een bodemonderzoek niet altijd nodig. In de volgende situaties geldt geen onderzoeksplicht:

  • het (ver)bouwen van ruimten waarin niet (nagenoeg) voortdurend mensen verblijven, zoals opslagloodsen, tuinbouwkassen of gebouwen voor nutsvoorzieningen;
  • het (ver)bouwen van bouwwerken die geen gebouw zijn, bijvoorbeeld bouwwerken in de grond-, weg- en waterbouw zoals viaducten;
  • het (ver)bouwen van bouwwerken die de grond niet raken;
  • indien er al voldoende onderzoeksgegevens aanwezig zijn. De beschikbare bodemonderzoeken dienen te voldoen aan NVN 5725, de NEN 5740 en mogen niet ouder zijn dan 5 jaar.
  • het (ver)bouwen op een onverdacht terrein (op basis van historisch onderzoek), mits minstens een van onderstaande situaties van toepassing is:
    • het totale bebouwde oppervlak bedraagt maximaal 50 m²;
    • er vinden geen grondwerkzaamheden plaats;
    • het gaat om een interne verbouwing.

Wie voert het bodemonderzoek uit?
De eigenaar van de grond moet meestal het onderzoek regelen.
Bedrijven die bodemonderzoek uitvoeren, staan in de Gouden Gids bij het onderwerp
‘bodemonderzoek of milieuonderzoek'. Vraag vrijblijvend meerdere offertes op, want de prijzen kunnen verschillen. Verder is het belangrijk dat het adviesbureau Kwalibo-erkend is en beschikt over de juiste certificeringen/erkenningen. Of dit zo is kunt u vinden op de website van het SIKB.

De gemeente Enschede heeft al veel bodemrapporten in het archief. Als u uw grond wilt laten onderzoeken is het handig eerst de gegevens over uw perceel op te vragen bij de gemeente. Als er een bodemonderzoek is, kunt u dat komen inzien. Als er niets bekend is, moet u zelf het bodemonderzoek laten uitvoeren.

Waaraan moet het bodemonderzoek voldoen?
Bodemonderzoeken die u laat uitvoeren voor wettelijke taken moeten voldoen aan Kwalibo (hoofdstuk 2 van het Besluit Bodemkwaliteit). Dit is een besluit waarin kwaliteitseisen voor de uitvoering van bodemonderzoeken en saneringen zijn beschreven. Een adviesbureau of saneerder dient erkend te zijn door het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM). Dit kunt u controleren op de website van Bodemplus.

Voor vragen over bodemonderzoek kunt u het digitale formulier van de gemeente gebruiken. Kies in dit formulier voor het thema 'bouwen, wonen en milieu' en kies dan bij onderwerp 'bodem'. Klik hier om naar het webformulier te gaan. U kunt uw vragen telefonisch stellen via 053-4817600.