Veel gestelde vragen

17 september 2017

Op 18 juni 2017 heeft de gemeente de demonstraties van Fortress Europe verboden. De gemeente heeft nu groenlicht gegeven voor demonstraties van Fortress Europe (Pegida), No-Hoges en Anti Fascistische Aktie Fryslân op 17 september (en de Nederlandse Volksunie op 1 oktober).
Waarom is de ene demonstratie verboden en mag een andere demonstratie wel doorgaan? We beantwoorden hieronder de meest gestelde vragen.

1. Mag iedereen demonstreren?

Ja. Iedereen in Nederland heeft het recht om te demonstreren. Dit recht is opgenomen in een aantal artikelen in de Grondwet, te weten: artikel 6: vrijheid van godsdienst en levensovertuiging, artikel 7: vrijheid van meningsuiting en artikel 9: vrijheid van vergadering en betoging.

2. Mag je zomaar demonstreren?

Nee, je hebt wel een meldingsplicht. Je bent namelijk verplicht om een demonstratie/manifestatie 48 uur van tevoren schriftelijk bij de gemeente te melden. Zo laat je aan de burgemeester weten dat je een manifestatie/demonstratie wilt organiseren in de stad. In die 48 uur kan de burgemeester inschatten of er extra maatregelen nodig zijn die de gemeente en de politie moeten nemen.

3. Wat voor extra maatregelen kan de burgemeester nemen?

Samen met de politie kan de burgemeester besluiten om bijvoorbeeld hekken te plaatsen, extra politie in te zetten en de burgemeester kan maatregelen nemen om verkeerschaos te voorkomen. Deze maatregelen worden genomen om de manifestatie of demonstratie in goede banen te leiden. De burgemeester mag besluiten dat de demonstratie binnen een bepaald tijdvak moet plaatsvinden, op een specifieke locatie moet worden gehouden of dat de demonstranten een aangewezen route moeten lopen. Dit kun je terugvinden in de Wet openbare manifestatie en in de Algemene Plaatselijke Verordening. Mocht de demonstratie echt uit de hand dreigen te lopen, dan kan de burgemeester ook vooraf een demonstratie verbieden.

4. Wanneer mag de burgemeester een demonstratie verbieden?

Een beperking opleggen of de demonstratie verbieden mag niks te maken hebben met de ideeën die men tijdens de demonstratie uit wil dragen, je hebt namelijk recht op vrijheid van meningsuiting. Ook mag een beperking of verbod niet gaan over de inhoud van de manifestatie. Wanneer verwacht wordt dat een manifestatie/demonstratie samen gaat met ernstige wanordelijkheden, mag deze verboden worden. Op 18 juni 2017 gold er bijvoorbeeld een Demonstratie- en manifestatieverbod in Enschede. Voor 17 september is zo’n verbod (nog) niet opgelegd maar als de omstandigheden wijzigen, dan kan de burgemeester nog steeds vooraf ingrijpen.

5. Wat gebeurt er als een manifestatie/demonstratie uit de hand loopt?

Als de burgemeester vooraf heeft aangeven dat een demonstratie niet door mag gaan en mensen willen toch demonstreren dan kan men gearresteerd worden. Ook als een demonstratie wel gehouden mag worden en mensen houden zich niet aan de voorwaarden die zijn opgelegd, dan kan men gearresteerd worden. Iemand die gearresteerd wordt mag maximaal 6 uur worden vastgehouden op het politiebureau. Vervolgens wordt er een boete opgelegd. Mocht de demonstrant een agent hebben mishandeld, dan volgt vaak een rechtszaak.

6 .Er is in Enschede een noodverordening afgekondigd en Enschede is aangewezen als veiligheidsrisicogebied. Wat betekent dat?

Op basis van de signalen van de afgelopen week over de mogelijke komst van verschillende niet Enschedese groepen naar de demonstratie, heeft de burgemeester een noodverordening voor heel Enschede afgekondigd.  Daardoor kan de politie sneller en effectiever optreden tegen mensen die zich niet aan de wet of aanvullende regels houden. Een noodverordening houdt o.a. in dat:

  • Er preventief gefouilleerd kan worden. Dit kan na bevel van de Officier van Justitie;
  • Het niet toegestaan is gezicht bedekkende kleding te dragen (zoals capuchons, sjaals, etc.);
  • Het niet toegestaan is stokken of andersoortige (potentiële) wapens bij je te hebben;
  • De politie zal ingrijpen bij verstoringen van de openbare orde of pogingen daartoe;
  • Het verboden is op een openbare plaats samen te scholen of door uitdagend gedrag aanleiding te geven tot ongeregeldheden;
  • Discriminerende uitingen (in welke vorm dan ook) niet zijn toegestaan;
  • Het niet toegestaan is vuurwerk of fakkels af te steken;
  • Het niet toegestaan is om alcohol bij je te hebben;
  • Er cameratoezicht is;
  • Geweld en/of beledigingen tegen politiemensen niet worden geaccepteerd;
  • Er een samenscholingsverbod geldt.

De noodverordening treedt in werking op zaterdag 16 september 2017 om 22:00 uur en geldt tot maandag 18 september 2017 om 07:00 uur. Op www.enschede.nl staat dit besluit vermeld.

7. Gelden er nog andere regels?

Deelnemers aan een demonstratie moeten zich op ieder moment aan de wet houden. Tijdens de demonstraties gelden daarnaast een aantal regels om ervoor te zorgen dat de demonstraties zo goed mogelijk verlopen en de openbare orde en veiligheid kan worden gewaarborgd. Voorbeelden:

  • Er mogen geen kruispunten, wegen en splitsingen geblokkeerd worden;
  • Gedurende de route van de manifestatie/demonstratie moet de straat vrij blijven voor auto/s en openbaar vervoer. Tenzij dit anders is afgesproken met de politie en de gemeente;
  • In-en uitgangen van gebouwen mogen niet worden geblokkeerd. Mensen moeten vrij in en uit kunnen lopen;
  • Wanneer er tijdens de manifestatie/demonstratie gebruik wordt gemaakt van megafoons, luidsprekers of microfoons, mag het geluid niet te hard staan;
  • Er mogen er geen voorwerpen in brand worden gestoken;
  • De plek waar de manifestatie/demonstratie wordt gehouden moet schoon achterblijven.
     

8. Waar worden de demonstraties gehouden? 

De gemeente heeft twee locaties aangewezen waar gedemonstreerd mag worden:

  • Fortress Europe (Pegida) mag demonstreren op het grasveld langs Boulevard 1945, tegenover het Blijdensteinpark. Tijdens de demonstratie mag een korte mars gehouden worden in de directe omgeving van het demonstratieterrein.
  • No-Hoges en AFA Fryslân mogen demonstreren in het Volkspark aan de kant van de Stadsmatenstraat en de Parkweg.

Als u niet wilt demonstreren, dan is het verstandig beide locaties te mijden. Op www.enschede.nl staan kaartjes waarop deze locaties zijn aangegeven.

9. Is het veilig om naar de binnenstad te komen? 

Dat hangt af van het verloop van de demonstraties. We hebben maatregelen genomen voor een rustig en ordelijk verloop van de demonstraties en er zijn twee locaties aangewezen waar gedemonstreerd mag worden. De binnenstad is geen demonstratie-locatie! De  politie treedt streng op tegen mensen die zich niet aan de regels houden en zet veel mensen in om de situatie te controleren. We kunnen echter geen garantie geven dat er niets gebeurt.

10.Moet ik extra beveiliging inhuren? Kan mijn café/terras/winkel veilig open op zondag?

Deze vraag is moeilijk te beantwoorden omdat wij het gedrag van de demonstranten niet kunnen voorspellen. Als iedereen zich aan de regels houdt, dan is extra beveiliging niet nodig. Als men zich niet aan de regels houdt, dan zal de politie snel en stevig optreden. Daarvoor zijn vergaande maatregelen getroffen waardoor de openbare orde en veiligheid gehandhaafd moet kunnen worden. Toch kunnen we geen garanties geven en blijft het de individuele verantwoordelijkheid van ondernemers om wel of geen extra maatregelen te treffen.

11.Wat doen de politie en gemeente als het uit de hand loopt?

De politie is bij de demonstraties en elders in de stad volop zichtbaar en onzichtbaar aanwezig en houdt de situatie nauwgezet in de gaten. De politie richt zich vooral op het voorkomen van incidenten en verstoring van de openbare orde. Als er aanwijzingen zijn dat de situatie uit de hand loopt, nemen de burgemeester en de politie op dat moment gepaste maatregelen. Er is een noodverordening van kracht waardoor de politie sneller en effectiever kan optreden.

Demonstranten die zich niet aan de regels houden zullen daarop worden aangesproken en zo nodig worden aangepakt. Ook kan het voorkomen dat bezoekers van de stad gevraagd wordt een geldig identiteitsbewijs te laten zien, of de inhoud van tassen of rugzakken te tonen.

Als je naar de stad gaat, houd dan in elk geval het twitter kanaal @POL_Enschede en Facebook Politie Enschede in de gaten. We vragen eenieder om het gezonde verstand te gebruiken; merk je dat het zondag onrustig is en voelt het niet goed, ga dan naar huis.

12. Kan ik 17 september zonder gevaar de trein nemen?

Wij weten niet wat de demonstranten precies van plan zijn. Dat maakt het lastig om iets over reizen per trein van en naar Enschede te zeggen. Houdt de berichten op de website en op Twitter en Facebook van de NS, Gemeente Enschede en de politie in de gaten.

13. Is het niet handiger en veiliger om tegendemonstraties op een andere dag toe te staan?

Op het moment dat een organisatie een demonstratie meldt, kan de gemeente dit niet weigeren, maar moeten we beoordelen of dat veilig kan en zo nodig maatregelen nemen om een demonstratie mogelijk te maken. We kunnen nu al bedenken dat bepaalde groeperingen er alles aan zullen doen om demonstraties van hun ‘tegenstanders’ te verstoren. Er is dus nooit een ‘goed’ tijdstip waarop bepaalde groepen kunnen demonstreren, de ‘tegenstanders’ zullen elke keer reageren.

Als deze tegenstanders ook een demonstratie melden, dan geldt het recht op betoging ook voor hen en kan de gemeente ook deze meldingen niet zondermeer afwijzen. De gemeente kan wel voorwaarden opleggen. Dat is voor zondag 17 september dan ook gebeurd. Alleen bij een ernstig vermoeden van echte ongeregeldheden en verstoring van de openbare orde en veiligheid in combinatie met onvoldoende capaciteit aan de kant van de politie en andere hulpverleners, kan een verbod worden opgelegd.

Tegen een dergelijk verbod kan de melder van een demonstratie bij de rechter bezwaar aantekenen. De praktijk leert dat de rechter de vrijheid van meningsuiting en het recht te mogen demonstreren zwaar weegt en niet snel een verbod zal bekrachtigen.

14. Wordt het station extra beveiligd?

Niet alleen het station, ook de rest van de binnenstad, de invalswegen en de beide demonstratie-locaties worden zondag extra scherp in de gaten gehouden. Er zal veel extra politie aanwezig zijn en dankzij de noodverordening die van kracht is, kan de politie snel en streng optreden. Ook mag er preventief gefouilleerd worden, kan naar geldige identiteitsbewijzen gevraagd worden en kunnen tassen en rugzakken gecontroleerd worden.

15 .Ik woon dichtbij één van de demonstratie-locaties. Hoe zit het met de veiligheid?

Voor beide locaties zijn strenge veiligheidsmaatregelen getroffen. Er zal op zondag veel politie aanwezig zijn, zowel zichtbaar als onzichtbaar. Als demonstranten zich niet aan de regels houden, dan wordt er direct en stevig opgetreden. Er is een noodverordening van kracht die de politie extra bevoegdheden geeft. Zo mag er preventief gefouilleerd worden, kan naar geldige identiteitsbewijzen gevraagd worden en kunnen tassen en rugzakken gecontroleerd worden. Er wordt alles aan gedaan om overlast voor de omwonenden tot een minimum te beperken.

16. Wat houdt ‘Groepsaansprakelijkheid’ in?

Mensen die meedoen met een demonstratie moeten zich realiseren dat zij het risico lopen aansprakelijk gesteld te worden voor schade die voorafgaand, tijdens of na afloop van die demonstratie wordt veroorzaakt. Als de groep - of leden van die groep - waarin zij zich bevinden, vernielingen plegen, dan kunnen zij ook civielrechtelijk aansprakelijk gesteld worden. Daarbij geldt namelijk dat alle personen in een groep hoofdelijk aansprakelijk gesteld kunnen worden. Houdt u daar rekening mee als u meeloopt met een demonstratie of daarbij aanwezig bent. Pas op dat u niet onbedoeld te maken krijgt met deze groepsaansprakelijkheid.

17. Waarom mag een band die in Duitsland verboden is hier wel optreden?  
De band die speelt is in Nederland niet verboden en maakt onderdeel uit van de demonstratie. We kunnen dit dus daarom niet verbieden.