Explosieven en bommendetectie

Wat zijn Conventionele Explosieven?
Conventionele Explosieven (CE) zijn explosieven die niet als zelfgemaakt, nucleair, biologisch of chemisch kunnen worden aangemerkt. CE zijn gemaakt voor oorlogsdoeleinden.

Niet-gesprongen conventioneel explosief

Niet-gesprongen conventioneel explosief

Bij grote projecten is onderzoek naar explosieven soms noodzakelijk. De kosten voor de onderzoeken kunnen sterk verschillen per gecertificeerd bedrijf. Geadviseerd wordt om meerdere offertes op te vragen. In deze offertes dient u wel altijd te vermelden dat de werkzaamheden moeten voldoen aan de WSCS-OCE.

Hoe komt het dat er Niet-Gesprongen Explosieven in de grond liggen?
Door de aanwezigheid van de vliegbasis, spoorlijnen en de ligging nabij Duitsland is de gemeente Enschede een aantal keren gebombardeerd in de Tweede Wereldoorlog. Tot twee keer toe is Enschede per ongeluk gebombardeerd door de geallieerden. Daarnaast is er in Enschede aan het einde van de Tweede Wereldoorlog sprake geweest van een aantal dumpingen van munitie en CE.

In het algemeen mag aangenomen worden dat 10% van de verschoten, dan wel afgeworpen munitie niet tot ontploffing is gekomen. Op het moment dat in de nabijheid van deze Niet-Gesprongen Explosieven (NGE) trillingen worden veroorzaakt of grondwerkzaamheden in de bodem worden uitgevoerd, kunnen deze NGE alsnog afgaan. Onder grondwerkzaamheden worden verstaan activiteiten zoals grondverzet, graaf- en heiwerkzaamheden in de bodem. Ook het gaat graven in de grond voor het aanleggen van een vijver of voor het plaatsen van een aanbouw aan uw woning of bedrijf. Tuinieren wordt niet onder grondwerkzaamheden verstaan.

Wat laat de Explosieven risicokaart zien?
Bij het uitvoeren van werkzaamheden in de bodem moet op bepaalde plaatsen in Enschede rekening gehouden worden met de mogelijkheid tot het aantreffen van NGE in de bodem. Aan de hand van informatie die verzameld is uit gemeentelijke archieven en diverse militaire archieven zoals lijsten met waarnemingen, constateringen en ooggetuigenverslagen van de diverse bombardementen en gevechtshandelingen in de Tweede Wereldoorlog, is door de gemeente Enschede een Explosieven risicokaart gemaakt. Op deze kaart is aangegeven waar in de gemeente tijdens de Tweede Wereldoorlog panden zijn beschadigd en verwoest en waar CE zijn gevallen. Deze Explosieven risicokaart is te raadplegen door contact op te nemen met de gemeente Enschede. Met het beschikbaar stellen van de Explosieven risicokaart geeft Enschede aan de betrokkenen de mogelijkheid om kennis te nemen van de potentiële risico's ten aanzien van NGE in de bodem.

Op de Explosieven risicokaart wordt een aantal zones naar risiconiveau onderscheiden:

  • Verdacht ten aanzien van NGE (rood);
  • Geen informatie bekend of geen concrete verdenking (geen markering);
  • Vrijgegeven en/of geruimd gebied (groen).

De gemeente adviseert altijd om gericht onderzoek uit te voeren bij voorgenomen werkzaamheden in de z.g. "risico(rode) gebieden" van de Explosieven risicokaart. Dit advies heeft een verplichtend karakter. Wettelijk mogen deze onderzoeken uitsluitend worden uitgevoerd door WSCS-OCE-gecertificeerde en door de Rijksoverheid aangewezen bedrijven.

In de Explosieven risicokaart wordt geen uitspraak gedaan over de diepteligging van de mogelijk aanwezige NGE. Gezien het feit dat de afgelopen 60 jaar er geen incidenten binnen het stedelijke gebied hebben voorgedaan, kan worden gesteld dat de bovenste meter van de stedelijke bodem veilig genoeg zal zijn. Mogelijke risico's in het stedelijke gebied en daarmee de noodzaak voor detectieonderzoek, zal daarmee beperkt blijven tot een aantal grootschalige en diepe ingrepen in de bodem.

Waar kan ik terecht voor explosievenonderzoek?
Wanneer in gebieden met potentiële risico's graaf- of heiwerkzaamheden uitgevoerd gaan worden, moet een erkend opsporingsbedrijf onderzoek doen. Een erkend opsporingsbedrijf is een bedrijf dat volgens vastgelegde richtlijnen (WSCS-OCE) onderzoekt of er nog NGE in de bodem aanwezig zijn op een bepaalde locatie. De Vereniging voor Explosieven Opsporing (VEO) is de brancheorganisatie voor bedrijven die zich bezighouden met het opsporen van CE. Via deze site van de Vereniging voor Explosieven Opsporing en de site van TÜV Nederland zijn de gecertificeerde bedrijven te vinden.

Als een gebied verdacht is dient er een probleem- en risicoanalyse conform de WSCS-OCE uitgevoerd te worden. Voor de WSCS-OCE kunt u deze link bekijken. Afhankelijk van het probleem en de risico's kunnen aanvullende werkzaamheden, zoals een explosievendetectie en benadering, noodzakelijk zijn.

Een opsporingsbedrijf moet in het bezit zijn van het procescertificaat opsporen conventionele explosieven. Deze bestaat voor twee verschillende deelgebieden. Hiervoor zijn dan ook twee soorten (A en B) certificaten. In de WSCS-OCE wordt onderscheid gemaakt tussen:

  • deelgebied A: opsporing;
  • deelgebied B: civieltechnische ondersteuning; het geheel van organisatie en uitvoering van civieltechnische activiteiten die de opsporing van conventionele explosieven mogelijk maken en onder eindverantwoordelijkheid van een opsporingsbedrijf worden uitgevoerd.

Het daadwerkelijk onschadelijk maken van NGE blijft een overheidstaak en is als zodanig voorbehouden aan de explosieven opruimingsdiensten van het Ministerie van Defensie.

Ontploffing van een conventioneel explosief

ontploffing van een conventioneel explosief

Wat is de wet- en regelgeving ten aanzien van explosievenonderzoek?
De verantwoordelijkheid voor het onderzoek naar en de ruiming van explosieven vanuit Arbo-regelgeving ligt in eerste instantie bij de initiatiefnemer van de graafactiviteiten. Het behoort tot de voorbereiding van de werkzaamheden. Mocht er sprake zijn van daadwerkelijke veiligheidsrisico's voor inwoners of omgeving, dan zal de gemeente als bevoegd gezag voor openbare orde en veiligheid in beeld komen. Dit kan het geval zijn wanneer bij onderzoek
daadwerkelijk explosieven zijn aangetroffen en ruiming noodzakelijk is.
De gemeente voert als bevoegd gezag openbare orde en veiligheid in principe geen eigen onderzoek uit naar explosieven. Wel draagt de gemeente zorg voor het actueel houden van de genoemde explosievenrisicokaart

Wanneer initiatiefnemers explosievenonderzoek laten uitvoeren conform de WSCS-OCE, zal in veel gevallen de gemeente als bevoegd gezag in kennis moeten worden gesteld. Bij ruimingen en/of risicovolle activiteiten in de bebouwde kom is dit een wettelijke verplichting. De meldingen moeten worden gedaan bij het cluster wettelijke taken & projecten van het programma leefomgeving, van waaruit een en ander wordt doorgeleid aan de gemeentelijke veiligheidsorganisatie. Indien noodzakelijk kan vanuit deze lijn opschaling zoals hulpdiensten of eventueel een Gecoördineerde Regionale Incidenten bestrijdings-Procedure (GRIP) plaatsvinden.

Slechts wanneer daadwerkelijk sprake is van ruimingen en/of andere risicovolle activiteiten kan de gemeente als bevoegd gezag openbare orde en veiligheid nadere aanwijzingen geven. In alle andere gevallen worden meldingen voor kennisgeving aangenomen en binnen de gemeentelijke organisatie vastgelegd en zo nodig verder gecommuniceerd.

Voor specifieke vragen over Conventionele Explosieven kunt het digitale formulier van de gemeente gebruiken. Kies in dit formulier voor het thema 'bouwen, wonen en milieu' en kies dan bij onderwerp 'bodem'. Klik hier om naar het webformulier te gaan. U kunt uw vraag ook telefonisch stellen via 053 - 481 76 00.