Bestemmingsplan

Een bestemmingsplan beschrijft wat er met de ruimte in een bepaald gebied mag gebeuren. Het bestemmingsplan bevat regels die voor zowel burgers, bedrijven als voor de gemeente zelf gelden. Bestemmingsplannen bevatten niet alleen regels over het grondgebruik, maar bijvoorbeeld ook over maximale hoogte van bouwwerken.

Nieuwbouwplannen moeten passen in het geldende bestemmingsplan. Soms komt het voor dat met behulp van een speciale procedure afgeweken wordt van een bestemmingsplan. Voor alle gebieden in Enschede geldt een bestemmingsplan.

Inhoud van een bestemmingsplan
Een bestemmingsplan bestaat uit een verbeelding, regels en een toelichting. Op de verbeelding is voor het plangebied met kleuren en aanduidingen aangegeven wat het toegestane gebruik is en wat de bouwmogelijkheden zijn. Hieraan zijn regels verbonden die bepalen wat wel en niet mag binnen een bepaalde bestemming. De verbeelding en de regels vormen samen het juridisch toetsingskader. In de toelichting wordt gemotiveerd wat er op de verbeelding en in de regels is vastgelegd. Hierin wordt onder andere aandacht besteed aan de beleidskaders, de milieuaspecten en de economische onderbouwing.
 

De procedure in het kort
De bestemmingsplanprocedure verloopt in het kort als volgt:

  • Nadat de gemeente het bestemmingsplan heeft gemaakt ligt het ontwerp voor iedereen ter inzage.
  • Vanaf de inzage is er zes weken de tijd om zienswijzen in te dienen bij de gemeenteraad.
  • Vervolgens stelt de gemeenteraad (eventueel gewijzigd) het bestemmingsplan vast.
  • Na de vaststelling van het bestemmingsplan is het mogelijk dat de provincie en het Rijk een reactieve aanwijzing geven. Deze aanwijzing kan inhouden dat een gedeelte van het vastgestelde bestemmingsplan niet in werking mag treden.
  • Het besluit van de gemeenteraad ligt, samen met het bestemmingsplan en het eventuele aanwijzingsbesluit, gedurende zes weken ter inzage.
  • Gedurende deze periode is er beroep mogelijk bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Waar kan een bestemmingsplan worden ingezien?
Alle bestemmingsplannen kunt u inzien in het Stadskantoor van de gemeente. Kijkt u “hier” voor de adressen en openingstijden. Wilt u een nadere toelichting op een bestemmingsplan, dan kunt u daarvoor telefonisch een afspraak maken via 14053. Tegen betaling van leges kan bij de gemeente een kopie van (een deel van) een bestemmingsplan worden verkregen.
In het kader van de Wet ruimtelijke ordening stelt de gemeente Enschede haar ruimtelijke plannen ook digitaal beschikbaar. Maakt u hiervoor gebruik van onderstaande link:

Ik wil digitaal een bestemmingsplan inzien

Wat zijn mijn rechten en plichten?
Nieuwe bestemmingsplannen worden aangekondigd in het weekblad 'Huis aan Huis'. Dit blad wordt iedere woensdag binnen de gemeente bezorgd. In dit huis-aan-huis blad kunt u ook zien op welke wijze u kunt reageren op de bestemmingsplannen. De in ‘Huis aan huis' opgenomen bekendmakingen kunt u ook digitaal inzien via https://www.enschede.nl/bestuur/mededelingen. Nieuwe bestemmingsplannen staan ook in de digitale nieuwsbrief van de gemeente.

In het kader van de Wet ruimtelijke ordening stelt de gemeente Enschede haar ruimtelijke plannen digitaal beschikbaar. Maakt u hiervoor gebruik van onderstaande link:

U kunt hier twee typen bestemmingsplannen raadplegen.

  • Plannen van voor 1 januari 2010 tot stand gekomen onder de Wet op de Ruimtelijke Ordening (WRO). Aangezien al deze plannen onherroepelijk zijn wordt geen onderscheid gemaakt in procedure.
  • Plannen van na 1 januari 2010 tot stand gekomen onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Hierin wordt onderscheid gemaakt in de procedurestappen (voor)ontwerp en vastgesteld/onherroepelijk

Per individueel bestemmingsplan is op te vragen wat de exacte status van het plan is.

Door op de link te klikken zal een pagina starten waarmee bestemmingsplaninformatie is op te vragen. U kunt zoeken op bijvoorbeeld adres of bestemmingsplan door linksboven in het scherm naar zoekcriteria te gaan. Links boven in vindt u ook de twee mogelijke typen bestemmingsplannen. Door op een van beide typen te klikken kunt u zelf bepalen welke type bestemmingsplan u in wilt zien.

Ik wil digitaal een bestemmingsplan inzien

U kunt ook langskomen in het Stadskantoor. Hiervoor moet u een afspraak maken. Ook een toelichting op een bestemmingsplan, kan alleen op afspraak. Tegen betaling van leges kan bij de gemeente een kopie van (een deel van) een bestemmingsplan worden verkregen.

Ik wil voor het aanvragen van een product een afspraak maken

Afspraak maken

1. Uitgebreide procedure bestemmingsplan
2. Wat als het plan niet past in het bestemmingsplan?
3. Wat kost een afwijking, projectafwijkingsbesluit, wijziging of herziening bestemmingsplan?
4. Wat moet ik nog meer weten over…?

1. Uitgebreide procedure bestemmingsplan
Het verloop van de procedure van een bestemmingsplan is als volgt:

  • Het concept van het bestemmingsplan wordt door de gemeente gemaakt. Verschillende diensten en afdelingen leveren hieraan bijdragen.
  • Zodra het concept gereed is, wordt het voor advies voorgelegd aan de dorps- of wijkraad voor het gebied waarvoor een bestemmingsplan wordt gemaakt.
  • Nadat het advies van de dorps- of wijkraad is verwerkt wordt het college van Burgemeester en Wethouders gevraagd of voor dit plan de bestemmingsplanprocedure mag worden opgestart.
  • Over 'ingewikkelde' plannen wordt vervolgens vooroverleg gepleegd met een aantal (overheids)instanties, zoals de provincie en omliggende gemeenten. Vooroverlegreacties kunnen aanleiding geven om het voorontwerp van het bestemmingsplan aan te passen.
  • Het ontwerp-bestemmingsplan moet vervolgens zes weken ter inzage liggen voor iedereen. Bij grote plannen wordt tijdens die termijn een inloopuur in de betreffende wijk gehouden; medewerkers van de gemeente zijn dan aanwezig om vragen over het ontwerpplan te beantwoorden. Waar en wanneer, staat aangekondigd in het weekblad Huis aan Huis. Aankondiging vindt ook plaats in de Staatscourant en op de website van de gemeente Enschede. Tijdens de inzagetermijn van zes weken kan iedereen digitaal, schriftelijk of mondeling zienswijzen naar voren brengen bij de gemeenteraad. Kijkt u voor meer informatie bij “Zienswijze indienen”. Als iemand zonder geldige reden te laat reageert blijven die zienswijzen buiten beschouwing.
  • De gemeenteraad moet binnen twaalf weken na afloop van de terinzagelegging het bestemmingsplan vaststellen. Als gebruik is gemaakt van de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen, dan wordt de indiener in de gelegenheid gesteld om deze mondeling toe te lichten. De raad kan bij de vaststelling wijzigingen in het plan aanbrengen.
  • Wanneer de ingediende zienswijze van Gedeputeerde Staten of de Minister niet volledig is overgenomen, of indien de gemeenteraad bij de vaststelling van het bestemmingsplan daarin wijzigingen heeft aangebracht ten aanzien van het ontwerpbestemmingsplan kunnen de Minister of Gedeputeerde Staten een reactieve aanwijzing geven. De reactieve aanwijzing heeft als doel dat het onderdeel waar de reactieve aanwijzing betrekking op heeft, geen deel blijft uitmaken van het bestemmingsplan zoals het is vastgesteld.
  • Het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan wordt gedurende zes weken ter visie gelegd. Indien Gedeputeerde Staten of de Minister gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheid om een reactieve aanwijzing te geven, wordt het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan met uitsluiting van dat onderdeel samen met het aanwijzingsbesluit bekendgemaakt. De indieners van zienswijzen worden schriftelijk geïnformeerd over het besluit van de gemeenteraad en de terinzagelegging van het bestemmingsplan.
  • Tijdens de periode dat het bestemmingsplan ter inzage ligt kunnen belanghebbenden schriftelijk beroep instellen tegen het besluit tot vaststelling en/of het aanwijzingsbesluit. Geen beroep kan worden ingesteld door iemand aan wie redelijkerwijze kan worden verweten, dat hij heeft nagelaten zijn zienswijze ten aanzien van het ontwerpbesluit tot vaststelling aan de gemeenteraad kenbaar te maken.
  • Hoofdregel is dat het besluit van de gemeenteraad tot vaststelling van het bestemmingsplan in werking treedt daags na afloop van de beroepstermijn. Vanaf dat moment moet de gemeente aanvragen om een omgevingsvergunning toetsen aan het nieuwe plan. Iemand die beroep heeft ingesteld en niet wil dat op grond van het nieuwe bestemmingsplan omgevingsvergunningen worden verleend, kan (zolang het beroepschrift nog niet is afgehandeld) aan de Voorzitter van de Afdeling Bestuursrechtspraak verzoeken om een voorlopige voorziening. Wordt dat verzoek gedurende de beroepstermijn ingediend, dan treedt het bestemmingsplan niet in werking zolang niet op dit verzoek is beslist.
  • De Raad van State beslist op het beroepschrift. Zij kan het beroep geheel of gedeeltelijk gegrond verklaard: het besluit van de raad, provincie of minister wordt dan geheel of gedeeltelijk vernietigd, of het beroep wordt niet-ontvankelijk verklaard.
  • De uitspraak kan tot gevolg hebben dat de gemeente het proces, dat aan de vaststelling van het plan is voorafgegaan, opnieuw moet doorlopen, met inachtneming van de uitspraak. Als het beroep ongegrond wordt verklaard, wordt het besluit tot vaststelling (en daarmee ook het bestemmingsplan) onherroepelijk.
     

2. Wat als mijn bouwplan of initiatief niet past in het bestemmingsplan?
De Wet ruimtelijke ordening (Wro) en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) bevatten verschillende bepalingen die het een gemeente mogelijk maken om, al dan niet op verzoek van een burger, mee te werken aan nieuwe initiatieven die niet passen binnen het bestemmingsplan. Het gaat daarbij om bevoegdheden tot het nemen van de volgende besluiten:

  • Binnenplanse afwijking (omgevingsvergunning met reguliere procedure)
  • Buitenplanse afwijking (omgevingsvergunning met reguliere procedure)
  • Buitenplanse afwijking (omgevingsvergunning met uitgebreide procedure)
  • Wijziging of uitwerking bestemmingsplan
  • Herziening bestemmingsplan

Binnenplanse afwijking (omgevingsvergunning met reguliere procedure)
Als vastgesteld wordt dat een bouwplan of initiatief niet past in het geldende bestemmingsplan, zal eerst worden gekeken of het bestemmingsplan zelf bepalingen bevat, waarmee de strijdigheid met het bestemmingsplan kan worden opgeheven. Dit wordt een binnenplanse afwijking genoemd. Een in bestemmingsplannen veel voorkomende afwijkingsbepaling is die waarbij het mogelijk wordt om van een in het plan opgenomen maximale bouwhoogte voor bouwwerken met maximaal 10 procent af te wijken. Wij raden u aan eerst digitaal het bestemmingsplan in te zien, zodat u kunt nagaan of in het bestemmingsplan afwijkingsmogelijkheden zijn opgenomen die het u mogelijk maken uw plan te realiseren. Een binnenplanse afwijking kan worden mogelijk gemaakt via een omgevingsvergunning  (reguliere procedure).

Buitenplanse afwijking (omgevingsvergunning  met reguliere procedure)
Kleine bouwplannen, zoals aan- en uitbouwen, bijgebouwen, dakkapellen en gewijzigd gebruik, met inbegrip van ten behoeve van het gewijzigd gebruik eventueel noodzakelijke interne verbouwingen van het gebouw, die niet met een binnenplanse afwijkingsbevoegdheid  mogelijk kunnen worden gemaakt, kunnen eventueel mogelijk worden gemaakt via een buitenplanse afwijkingsmogelijkheid. De buitenplanse afwijkingen die mogelijk kunnen worden gemaakt via een omgevingsvergunning waarop de reguliere procedure van toepassing is, staan genoemd in Bijlage II, hoofdstuk 4, artikel 4 en 5 van het Besluit Omgevingsrecht (Bor).

Buitenplanse afwijking (omgevingsvergunning  met uitgebreide procedure)
Aan bouwplannen of initiatieven die niet mogelijk gemaakt kunnen worden via een binnenplanse afwijkingsbevoegdheid of een buitenplanse afwijkingsbevoegdheid waarop de reguliere procedure van toepassing is, kan mogelijk medewerking worden verleend via een omgevingsvergunning waarop de uitgebreide procedure van toepassing is. Dit wordt ook wel een projectafwijkingsbesluit genoemd. Een projectafwijking is een besluit dat inhoudt dat ten behoeve van een project (dat een bouwplan, werkzaamheden of het daarbij behorende gebruik kan betreffen) dat afwijkt van het geldende bestemmingsplan, dit bestemmingsplan buiten toepassing blijft. De procedure van een projectafwijkingsbesluit is qua looptijd en rechtsbescherming min of meer vergelijkbaar met die van een bestemmingsplan.

Wijzigingsplan of Uitwerkingsplan
Als vast staat dat uw plan strijdig is met het geldende bestemmingsplan en tegelijkertijd duidelijk is dat die strijdigheid niet met een omgevingsvergunning voor afwijken van het bestemmingsplan (binnenplanse of buitenplanse afwijking) kan worden opgeheven, dan dient nagegaan te worden of in het bestemmingsplan is voorzien in een wijzigingsbevoegdheid of een uitwerkingsplicht waarmee uw plan kan worden gerealiseerd. Wijzigingsbevoegdheden worden vaak opgenomen voor voorziene aanpassingen van het bestemmingsplan, die het toepassingsbereik van de binnenplanse en buitenplanse afwijking te boven gaan. Een veel voorkomende wijzingsbevoegdheid betreft de bepaling dat burgemeester en wethouders bevoegd zijn geringe wijzigingen aan te brengen in het plan met betrekking tot de situering van bestemmingsgrenzen en bouwvlakken. Uitwerkingsplichten worden opgenomen voor ontwikkelingen die op langere termijn wel zijn gewenst maar die op moment van vaststellen van het bestemmingsplan nog onvoldoende concreet zijn, bijvoorbeeld omdat er nog geen sprake is van een exploitatieovereenkomst met een toekomstige ontwikkelaar.
Indien u heeft vastgesteld dat voor de uitvoering van uw plan een wijziging of uitwerking van het bestemmingsplan noodzakelijk is, dan kunt u hierover overleg voeren met de gemeente. Als uit het overleg blijkt dat een verzoek om wijziging of uitwerking kansrijk is, kunt u de gemeente vragen om de wijziging of uitwerking van het bestemmingsplan in gang te zetten. Dat kunt u doen door het invullen van het formulier ‘aanvraag herziening bestemmingsplan’. U krijgt dan een voor bezwaar en beroep vatbare beslissing  Het aanvraagformulier dient te worden ingevuld, ondertekend en ofwel per post ofwel gescand per email naar de gemeente te worden gezonden. De procedure van een wijzigings- of uitwerkingsplan is gelijk aan die van een bestemmingsplan, met dat verschil dat bij een wijzigings- of uitwerkingsplan het College van burgemeester en wethouders het bevoegd gezag is en niet de gemeenteraad.

Herziening bestemmingsplan
Kan de strijdigheid met het bestemmingsplan ook niet worden opgeheven via een wijziging of uitwerking van het bestemmingsplan dan kan er nog worden verzocht om een herziening van het bestemmingsplan. Indien u heeft vastgesteld dat voor de uitvoering van uw plan een herziening van het bestemmingsplan noodzakelijk is, dan kunt u hierover overleg voeren met de gemeente. Als uit het overleg blijkt dat een verzoek om herziening kansrijk is, kunt u de gemeente vragen om de herziening van het bestemmingsplan in gang te zetten. Dat kunt u doen door het invullen van het formulier ‘aanvraag herziening bestemmingsplan’. U krijgt dan een voor bezwaar en beroep vatbare beslissing. Het aanvraagformulier dient te worden ingevuld, ondertekend en ofwel per post ofwel gescand per email naar de gemeente te worden gezonden.
 

3. Wat kost  een omgevingsvergunning, herziening, wijziging of uitwerking bestemmingsplan?
Aan het in behandeling nemen van aanvragen zijn voor de gemeente kosten verbonden. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de salariskosten van medewerkers. De gemeente streeft er naar om de kosten van het in behandeling nemen van verzoeken om omgevingsvergunning en een herziening of wijziging dan wel uitwerking van het bestemmingsplan via de Legesverordening op initiatiefnemers te verhalen. Kijk bij “Leges” voor meer informatie.*
Indien uw aanvraag betrekking heeft op een bouwplan als bedoeld in artikel 6.2.1 van het Besluit ruimtelijk ordening en uw aanvraag wordt gerealiseerd middels een omgevingsvergunning, een herziening of wijziging dan wel uitwerking van het bestemmingsplan, dan zal de gemeente over (o.a.) de kosten met u een exploitatie-overeenkomst proberen af te sluiten. Het gaat hierbij om bouwplannen die voorzien in de bouw van één of meer woningen, één of meer andere andere hoofdgebouwen en ‘grote’ verbouwingen. De hoogte van verschuldigde exploitatiebijdrage wordt van geval tot geval vastgesteld.
De Wet ruimtelijke ordening voorziet in een mogelijkheid om kosten te verhalen op exploitanten van een particuliere ontwikkelingslocaties, in het geval er met hen geen overeenkomst kan worden afgesloten. De gemeente dient dan, tegelijk met de vaststelling van de planologische maatregel (het wijzigings- of uitwerkingsplan, de herziening of de omgevingsvergunning) een exploitatieplan vast te stellen. Invordering van de exploitatiebijdrage vindt dan plaats bij de afgifte van omgevingsvergunningen.
De gemeente Enschede is –om verschillende redenen- terughoudend met de toepassing van dit instrument en streeft altijd, maar niet ten koste van alles, naar overeenstemming met initiatiefnemers.

* Bij 'groene plannen' betaalt u geen leges. Kijk voor meer informatie op de pagina over groene leges

4. Wat moet ik nog meer weten over…?

Voorbereidingsbesluit
Soms begint de bestemmingsplanprocedure met een verklaring van de gemeenteraad dat een nieuw bestemmingsplan wordt voorbereid. Dit wordt ook wel een voorbereidingsbesluit genoemd. De gemeente gaat hiertoe over als zij wil voorkomen dat, nog voordat het ontwerp-bestemmingsplan ter inzage gaat, er ongewenste ontwikkelingen in het plangebied gaan plaatsvinden. Voor meer informatie zie ‘Voorbereidingsbesluit’.

Beheersverordening
Bestemmingsplannen worden voor de gehele gemeente verplicht en moeten eens in de tien jaar worden geactualiseerd. Voor laag-dynamische gebieden kan daarnaast worden gekozen voor vaststelling van een zogenaamde beheersverordening, waarin het beheer van dat gebied overeenkomstig het bestaande gebruik wordt geregeld. Een beheersverordening mag, in tegenstelling tot een bestemmingsplan, geen nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk maken. Tegen een beheersverordening staat, in tegenstelling tot een bestemmingsplan, geen mogelijkheid open tot het indienen van bezwaar of beroep. Ook een beheersverordening moet periodiek worden geactualiseerd.

Beeldkwaliteitplan
Een beeldkwaliteitplan wordt wel omschreven als een samenhangend pakket van intenties, aanbevelingen en/of richtlijnen voor het veilig stellen, creëren en/of verbeteren van beeldkwaliteit in een bepaald gebied. Een beeldkwaliteitsplan vormt een leidraad bij de inrichting van de openbare ruimte en bij de start van ontwerpprocessen. Verder wordt het beeldkwaliteitplan gebruikt om te bepalen of een bouwplan voldoet aan de redelijke eisen van welstand. Voorwaarde is dan wel dat het beeldkwaliteitplan wordt verankerd in de gemeentelijke Welstandsnota. Zie voor meer informatie hierover “Welstandsnota”.

Structuurvisie
Op basis van de Wet ruimtelijke ordening zijn gemeenten, provincies en Rijk verplicht hun beleid neer te leggen in één of meerdere structuurvisies. De structuurvisie kan gekarakteriseerd worden als een strategisch beleidsdocument en bindt in principe uitsluitend het vaststellende overheidsorgaan. Voor de gemeente Enschede is van belang dat structuurvisies op het niveau van de stad kunnen worden opgesteld, maar ook op het niveau van een wijk of een project. Voorwaarde is slechts dat het gehele grondgebied van de gemeente er mee wordt bedekt. Sectoraal beleid kan ook in de vorm van een structuurvisie worden vastgesteld. De structuurvisie bevat in zo’n geval de hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling van die aspecten van het gemeentelijk beleid.

M.e.r. procedures
Wanneer een ruimtelijke ontwikkeling grote gevolgen voor de omgeving kan hebben is het mogelijk dat, als onderdeel van het bestemmingsplan, een milieueffectrapportage (m.e.r.) opgesteld moet worden. Doel van het m.e.r. is het milieubelang volwaardig te laten meewegen bij de vaststelling van plannen en besluiten van de overheid over initiatieven en activiteiten van publieke en private partijen die (uiteindelijk) kunnen leiden tot belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu.

Kunt u niet vinden wat u zoekt of wilt u meer informatie, laat het ons weten via het contactformulier.

Wij zijn erg benieuwd naar uw ervaring met onze digitale dienstverlening. Geef ons uw mening.