Zichtbare herinnering aan vroegere spoorlijn Enschede - Lonneker

07 oktober 2022
Uitgelicht Nieuws
Wisselelement als blijvende herinnering aan de vroegere spoorlijn tussen Enschede-Lonner

Het terrein van de voormalige Lonnekermelkfabriek (later Coberco) is een zichtbare herinnering geplaatst aan de vroegere spoorlijn Enschede – Lonneker, die van groot belang is geweest voor de groei én ontwikkeling van de stad Enschede.

Het terrein krijgt een compleet nieuwe inrichting. Inmiddels wordt er druk gewerkt aan de uitvoering van een ontwikkelingsplan, bestaande uit een combinatie van vrije bouwkavels, stadsvilla’s en een stadsblok met zogeheten statenpanden. Daarnaast wordt het industrieel complex, waarin zich de Melkhal bevindt, verder aangevuld met verschillende werkateliers. Op datzelfde terrein is nu in opdracht van de gemeente Enschede inmiddels een zichtbare herinnering geplaatst aan de vroegere spoorlijn Enschede – Lonneker, die van groot belang is geweest voor de groei én ontwikkeling van de stad Enschede.

Van spoorlijn naar busbaan

Van de spoorlijn Enschede-Oldenzaal zijn grote delen ruimtelijk nog terug te vinden in de vorm van vrije busbanen, zoals de busbaan richting Roombeek. Maar vroeger lag hier de lokaalspoorweg die de verbinding met de rest van Nederland en Duitsland mogelijk maakte. Door de snel opkomende industrialisatie van Twente in de tweede helft van de 19e eeuw was een goede bereikbaarheid per spoor namelijk van levensbelang. Met financiële medewerking van verschillende textielfabrikanten is er vanaf 1880 een  netwerk aan lokaalspoorlijnen in Twente ontstaan. Van dit netwerk aan lokaalspoorlijnen zijn vandaag de dag nog maar enkele kleine stukjes, zoals dat van de Museumbuurtspoorweg tussen Haaksbergen en Boekelo, zichtbaar. Het stukje spoor dat nu bij de Melkhal teruggevonden is, kan dus als uniek worden bestempeld.

Museum Buurtspoorweg

Gemeente Enschede raakte geïnspireerd door een artikel in De Sliepteen, een uitgave van Stichting historische Sociëteit Enschede-Lonneker (SHSEL). Hierin werd in een artikel de geschiedenis beschreven van de vroegere Eiercentrale, liggend naast de Lonnekermelkfabriek aan de spoorlijn Enschede-Lonneker. Deze sloot aan op het emplacement dat  hoorde bij het GOLS* station Enschede-Noord. Naar aanleiding van dit artikel nam de gemeente contact op met Museum Buurtspoorweg met de vraag om in de openbare ruimte van het ontwikkelingsplan rondom de Melkhal een zichtbare herinnering aan de spoorontsluiting te maken. In gezamenlijk overleg is ervoor gekozen om dit te doen in de vorm van een wisselelement.

Belang spoorwegen zichtbaar gemaakt

Op de plek waar nu het wisselelement ligt, lag vroeger het raccordement van de Oostelijke Pluimvee Coöperatie (OPC), kortweg de Eiercentrale genoemd. Ook de toenmalige Lonneker Melkfabriek, het latere Coberco, kreeg hier een aansluiting op het spoor. Het wisselelement herinnert daarmee aan het belang dat de spoorwegen voor de ontwikkeling van de stad is geweest. Belangrijk voor de aan- en afvoer van goederen, maar vooral van levering van steenkool voor de stoommachines. Want het waren de fabrieken en de spoorlijnen die in grote mate Enschede hebben gevormd tot de stad die het vandaag de dag is.

* Geldersche Overijsselsche Lokaal Spoorweg